Türkiye'de Suriyeli Otizmli Bir Çocuk Olmak: Kapsayıcı Ortamlara Anlamlı Erişimin Önündeki Engeller

Giriş: Bu çalışmada Türkiye'de otizm spektrum bozukluğu (OSB) olan Suriyeli bir çocuğun kapsayıcı toplum temelli ortamlara ne ölçüde erişebildiği araştırılmıştır. Çocuğun hem özel gereksinimli hem de mülteci olması nedeniyle eğitim ve sosyal yaşamdan dışlanma potansiyeli üzerinde özellikle durulmuştur.<br style="box-sizing: border-box;">Yöntem: Bu çalışmada nitel araştırma tasarımlarından biri olan vaka çalışması tasarımı kullanılmıştır. Katılımcılar, çocuğun doğrudan etkileşimde bulunduğu kişiler arasından seçilen 15-55 yaşları arasındaki 11 kişiden (ebeveynler, kardeşler, öğretmenler/idareciler, doktor, market çalışanı) oluşmaktadır. Veriler, yarı-yapılandırılmış görüşmeler aracılığıyla Türkçe olarak, Arapça konuşan katılımcılar için ise tercüman aracılığıyla toplanmıştır. Veriler, Ekolojik Sistemler Teorisi çerçevesinde tümevarımsal bir yaklaşımla ele alınarak tematik olarak analiz edilmiştir.<br style="box-sizing: border-box;">Bulgular: Verilerin analizi sonucunda üç ana tema oluşturulmuştur: eğitime katılım, sosyal kabul ve gelecek planlaması. Genel olarak, eğitime sınırlı erişim, dil engelleri ve yetersiz okul-veli işbirliği gibi çeşitli engeller tespit edilmiştir. Sosyal kabulün şekillenmesinde özel gereksinim, mülteci statüsünden daha etkili olarak ön plana çıkmıştır. Katılımcılar ayrıca, öğretmenlerin sık sık değişmesi ve belirli özel eğitim hizmetlerine erişimde vatandaş olma kriterinin bulunmasına dikkat çekmişlerdir.<br style="box-sizing: border-box;">Tartışma: Bulgular, çocuğun hem özel gereksinimli hem de mülteci statüsünden kaynaklanan zorluklar yaşadığını ve bu zorlukların OSB kaynaklı zorlukları daha da şiddetlendirdiğini göstemktedir. Özel eğitimde erken müdahale çok önemlidir, ancak bu durumda rehabilitasyona erişim ancak vatandaşlık alındıktan sonra mümkün olmuştur, bu da başka bir gecikme anlamına gelmektedir.<br style="box-sizing: border-box;">Sonuç: Hem özel gereksinimli hem de mülteci olmak, eğitim ve destek hizmetlerine eşit erişimi sağlamak için erken, tutarlı ve kapsayıcı sistemik yaklaşımların gerekliliğini vurgulamaktadır.