Vergi Hukukunda Uzlaşma Müessesesinin Adalet ve Eşitlik İlkeleri Bağlamında Değerlendirilmesi

Türk Vergi Sisteminde uygulanmakta olan uzlaşma müessesesi, mükellef ile vergi idaresinin aralarında barışçıl bir şekilde anlaşmak suretiyle uyuşmazlığın yargı yoluna taşınmadan çözümünü sağlamaktadır. 2024 yılı öncesinde vergi aslı ve cezaları uzlaşmaya konu edilebilirken 2024 yılında Vergi Usul Kanunu’nda yapılan değişiklik neticesinde vergi asılları uzlaşma kapsamından çıkarılmıştır. Uzlaşma müessesesi sayesinde hem yargının yükü hafifletilmekte hem de kamu alacağının tahsili hızlandırılmaktadır. Ancak bazı mükelleflerin uzlaşmaya varmak suretiyle daha az vergi cezası ödemesi, vergilendirme ilkelerinden özellikle adalet ve eşitlik ilkeleriyle kısmen bağdaşmadığı düşünülebilir. Nitekim aynı durumda olan mükellefler ile farklı oranlarda uzlaşılması halinde eşitliğe ve dolayısıyla adalet anlayışına aykırılık ortaya çıkacaktır. Bu noktada idarenin takdirine bırakılan uzlaşılacak vergi cezası miktarına yönelik birtakım yeni yasal düzenlemeler getirilebilir. İdareye uzlaşabileceği orana ilişkin bir yüzde aralığı bildirilebileceği gibi tersine artan oranlı bir tarifenin de uygulanması öngörülebilir. Böylelikle bir yandan uzlaşma müessesesinin olumlu sonuçlarından hem mükellef hem vergi idaresi faydalanabileceği gibi diğer yandan eşitlik ve adalet ilkeleri daha fazla gözetilebilir.