Türkiye’de Zorunlu Arabuluculuk Uygulamaları ve Güncel Gelişmeler

Türkiye, 2012 yılında ihtiyari arabuluculuğa; 2018 yılında da zorunlu arabuluculuk uygulamalarına başlamıştır. Türkiye’de arabuluculuk hızla gelişmekte arabuluculuk mesleğine katılım hızla artmakta ve zorunlu arabuluculuk kapsamındaki uyuşmazlıklar yaygınlaştırılmaktadır. Zorunlu arabuluculuk uygulaması Türkiye için yeni bir kurum olmasına karşın hızlı bir gelişme göstermiştir. Zorunlu arabuluculuğa geçiş sürecinde toplumsal olarak dava alışkanlığının aşılmasındaki zorluklar, yargılama sürelerinin uzun yıllara yayılması ve hakimlerin ağır iş yükü nedeniyle yargı sisteminin üzerindeki ağır yükün azaltılması temel rol oynar. Türk sisteminde zorunlu arabuluculuk dava öncesi tamamlanması gereken bir aşama (dava şartı) olarak düzenlemiştir. 2023 yılında kabul edilen yedinci yargı paketi ile zorunlu arabuluculuk uygulamasında önemli gelişmeler yaşanmıştır. Türk toplumu uyuşmazlıklarını dava yoluyla çözmeye eğilimli iken zorunlu arabuluculuk sürecinin kabulünden sonra müzakere kültürünün yaygınlaştığı görülür. Bununla birlikte toplumda zorunlu arabuluculuğu gereksiz bir zaman kaybı, işe yaramayacak bir yöntem olarak algılandığı da bir gerçektir. Bu algı “arabuluculuk felsefesinin ve uzlaşı kültürünün” topluma yeterince aktarılamamasından kaynaklanır. Bu çalışma Türkiye’de zorunlu arabuluculuk uygulamasının kısa sürede elde ettiği başarıyı, sistemin temel dinamiklerine yer vererek ortaya koymayı amaçlar. Bununla birlikte Türk sistemindeki güncel gelişmeler, tartışmalı hususlar ve sistemin geliştirilmesine yönelik çözüm önerileri aktarılmaya çalışılmıştır.