17-18. YY porselen Fabrikalarının İşaret (Mühür) Benzerlikleri: Almanya, Fransa ve İngiltere Örneği

Modern isim ya da sembolleri ürünün alt

kısımlarına işaretleme geleneğinin kökeni Çin porselenlerinin üzerindeki

işaretlerden (mühürlerden) gelmektedir. Bunlar çoğunlukla çömlekçilerin

işaretleri değil, imparatorların hüküm-isimleri, övgü kelimeleri, deyimleri ve

iyi şans sembolleridir. Bu bilgi Batı ve Yakın Doğu’nun Çin ürünlerine aşina

olduğu 15. ve 16. yüzyıllarda idrak edilmiş bir durum değildir. Bununla

birlikte işaretler çömlekçinin izleri olarak kabul edilmiştir. Çünkü yaklaşık

15. yüzyılda yapılmış, Mısır, Fostat’da bulunan Çin stilindeki mavi-beyaz

İslami çömlekte “El Shami” (Suriyeli)

gibi imzalar ya da 16. yüzyılın sonlarında “Medici Porseleni’nin” (yaygın

olarak dekore edilmiş “alla porcellana”

Floransa’nın Katedral-Kubbesi eskizi formunda, türünün ilk örneği fabrika izlerini

taşıdığı görülmektedir.<o:p></o:p>

Kullanılan işaretler kimi zaman ürüne bir

kimlik kazandırmak ya da taklide karşı önlem almak için kullanılmış olsa da

istenilen ölçüde koruma sağlamamıştır. İşaretler ürünlerin kökenini kanıtlamak

içinse her zaman güvenilir değillerdir. Bu nedenle porselen üretiminin hız

kazandığı 17.yy-18.yylar ile sınırlandırılarak fabrikaların damga olarak kullandıkları

işaretlerdeki ortak biçimsel arayışlar incelenmiştir.<o:p></o:p>

Tarihten günümüze gelen çok sayıda, nadide

porselen örnekleriyle bilinen, belirlenmiş üç Avrupa ülkesinden çeşitli

porselen fabrikaları örnek gösterilerek, literatür taramasına bağlı olarak bu

fabrikaların üretimlerinde kullandıkları marka, işaret ya da mühür damgalarında

görülen tipografi, harf, rakam, soyutlama, imza ve geometrik biçim gibi

unsurlar ele alınarak benzerlikleri araştırılmıştır. Şimdiye kadar çömlekçilikte

kullanılan mühür örneklerine bakılarak benzerlikler kurmak çok daha mümkündür

ancak araştırmada yalnızca belirlenen dönem aralığındaki porselen

işletmelerinin kullandığı mühür işaretleri incelenmiş ve benzerlikler

aranmıştır.<o:p></o:p>

Anahtar Kelimeler: Seramik, Porselen,

Mühür<o:p></o:p>