ALBERTO BURRİ’NİN “II CRETTO” YAPITI EKSENİNDE PEYZAJIN HEYKELE DÖNÜŞÜMÜ

ÖZET

Bu araştırmanın amacı, 1968 yılında Sicilya’nın Gibellina kasabasında bir köyde meydana gelen büyük

bir deprem sonucu zarar gören peyzajın ve yitirilen kolektif hafızanın bir sanat yapıtı ekseninde

onarılarak, kentsel, fiziksel, tarihsel ve kültürel kimliğinin yeniden kazandırılma sürecini irdelemektir.

Dinamik ve karmaşık bir sistemler bütünü olan kentler, toplumsal, ekonomik, siyasal ve ideolojik

faktörlerin etkisiyle dönüşüm geçirebildikleri gibi doğal afetler sonucu fiziksel değişim ve bozulmalara

da uğrayabilmektedirler. Bir tür bellek depolama merkezleri olan kentler, uğradıkları tahribatlar sonucu

bir yandan morfolojik yapısını yitirirken diğer yandan süreç içinde katmanlaşan hafıza zeminlerinin de

kaymasına engel olamaz. Bu noktada bilinçli ve organize bir müdahaleye ihtiyaç duyan kentsel doku,

doğru bir kurgu ve yaklaşımla yitirdiği fiziksel ve imgesel niteliklerini geri kazanabilir. Kentlerin

fiziksel, yapısal ve imgesel inşa süreçlerinde başat roller üstlenen sanat ve mimari, yok olan ya da zarar

gören dokunun onarılmasında başvurulabilecek yöntemlerin başında gelir. 1960 sonrası çağdaş sanatın

sahip olduğu yeni anlam çerçevesi, mekânsal belleğin sanat yapıtına katılmasını öngörmüş, üç boyutlu

plastik müdahalelerin ifade olanaklarını ve mekân algısını genişleterek heykel disiplininin kentsel

dokuda mekân kurgulayıcı bir yapıya bürünmesini tetiklemiştir. Bu bağlamda kentsel mekânda doğal

bir afet sonucu yok olan fiziksel ve imgesel kimliğin geri kazanılma sürecinde heykel sanatının

mekânsal problematikleri üzerinden müdahale edilen peyzajın tarihsel, kültürel, fiziksel ve imgesel

kimliği yeniden kazandırılabilir, geçmiş, şimdi ve gelecek arasında kolektif bir bellek köprüsü

atılabilir.

Anahtar Kelimeler: Alberto Burri, II Cretto, Peyzaj, Bellek, Heykel