COMMEDİA DELL’ARTE TİYATROSUNDA GROTESK UNSURLAR

Doğaçlama, karnaval ve Pazar yeri gibi Grotesk kavramı da Commedia Dell’arte’yi tanımlayan

en önemli karakteristik özelliktir. Bu Çalışma, Commedia Dell’Arte geleneğindeki grotesk

unsurların oyun kişileri üzerindeki etki ve yansımalarını araştırmaktadır. Commedia Dell’Arte

dönem itibariyle sarayla sınırlı kalan komedya ve tragedyalara karşın bir “halk hareketi” olarak

da değerlendirebileceğimiz Halk Tiyatrosunun bir biçimi olan, İtalya’da 16. yy da karşımıza

çıkmıştır. Commedia Dell’Arte Tiyatrosu, halkın kendi tiyatrosu olarak da önem arz eder.

Avrupa’da yaklaşık iki yüz yıl egemen olmuş, birçok ülkenin tiyatrosunu etkilemiş olan

Commedia Dell’Arte, akrobatik ve dans odaklı belirli bedensel hareketlerle oynanan ve grotesk

kavramı ile şekillenen bir oyun türüdür. Commedia Dell’Arte tiyatrosunun özgün kimliğini

belirginleştiren, sınırların kalktığı ve her türlü aşırılığın mümkün olduğu karnavallar ve bu

karnavalların olmazsa olmazı maske; bu oyun türüne ait en belirgin grotesk unsurların başında

gelmektedir. Oyun tipleri abartılı ve karikatürize edilmiş özellikleriyle ön plana çıkan

Commedia Dell’Arte tiyatrosu, kalıp oyun kişilerinden oluşur. Bu kalıp oyun kişileri dönemi

itibariyle ve süregelen tarihi boyunca aynı tip özelliklerini koruyan ve gerek tiyatro gurupları

arasındaki farklılıklara gerekse farklı ülkelerdeki temsillerine bakmaksızın aynı grotesk

özelliklerle sahiptir. Bu çalışma kapsamında Commedia Dell’Arte tiyatrosunun grotesk

unsurları ile ön plana çıkan, kalıp oyun kişilerinden en bilinir oyun kişileri Arlecchino,

Pantalone ve Capitano gibi popüler karakterlerin grotesk özellikleri incelenecek ve bu

karakterlerin fiziksel özellikleri, davranışları ve ilişkileri grotesk unsurların nasıl işlendiğini

gösterilecektir. Öte yandan Commedia Dell’Arte tiyatrosunda karşılaşılan grotesk kavramı bu

çalışma da oyun kurgusu ve oyunlarda kullanılan maskeler üzerinden de değerlendirilecektir.