Karagöz Oyununda Çatışma Kavramı

Çatışma kavramı etrafımızı çepeçevre kaplayan ve her anımızda var olan bir gerçekliktir. İnsan bu gerçeklik

içinde yaşamın çeşitli anlarında çatışma yaşayan sosyal bir varlıktır. Çatışma, yaşamın her yerinde etkindir ve

değer yaratır; çünkü her şey karşıtlığıyla var olur ve değerlenir.

Tiyatro sanatı çatışma yaratma sanatıdır. Çatışma kavramının özü bir etkiye karşılık verilen bir tepkidir. Etkitepki ilişkisinin kurulduğu her olay, durum, kişi ya da yapı bize çatışmanın varlığını işaret etmektedir. Çatışma

hangi edebi tür, biçim ya da yapı olursa olsun dramatik bir yapıtın ispatı niteliğindedir. Bir dramatik eseri belirleyen, var olmasını sağlayan kaynak, işlenen sorun ya da sorunlardır. Çatışma ise bu kaynaktan karşımıza

çıkan ve gelişen bir kavramdır.

Bu çalışmada, Geleneksel Türk Tiyatrosunun önemli yapı taşlarından olan Gölge Oyunu ya da Karagöz Oyununu çatışma kavramı üzerinden inceleyerek çatışma türünü ve eksenini çözümlemeye çalışacağız. Karagözde

çatışma oyun kişileri üzerinden oluşturulmuştur. Birbirine zıt iki oyun kişisinin karşılıklı eylemlerinden dolayı

oyun çatışması kurulur. Artı-eksi, doğru- yanlış, okumuş- cahil, saf- kurnaz gibi kavramları içinde barındıran

eksen kişiler oyunun iç çatışmasını belirlemektedir. Bu çatışma durumu öncelikli olarak baş oyun kişileri Karagöz ve Hacivat’la oluşur. Çatışma kavramını açımlarken üzerinde durduğumuz oyun kişilerinin psikolojik ve

sosyolojik durumların ne denli önemli olduğunu Karagöz oyununda da görmekteyiz. Oyunda bu iki eksen tipin,

kişilik özellikleri doğal olarak çatışmayı doğurmaktadır. Birbirine zıt iki oyun kişisinin karşılıklı eylemlerinden

dolayı oyun çatışması kurulur. Karagöz’deki çatışma olgusu kişilik özellikleri ve dildeki yanlış anlaşılmalar, kırıklıklar, ağız ve şive farklılıklarından kaynaklanmaktadır. Bahsedilen bu çatışma durumları krize yol açmakta ve

gülmeceyi de desteklemektedir.