HALDUN TANER TİYATROSUNDA İDEAL TOPLUM VE BİREYİN İNŞASI; GÖZLERİMİ KAPARIM VAZİFEMİ YAPARIM

Dünya tarihi boyunca, siyasal iktidar, erk ve iktidar temsilcileri iktidarlarını devam

ettirmek, güçlendirmek için toplumu ve bireyi kendi yarattığı ya da inandığı ideoloji

çerçevesinde biçimlendirmeyi amaçlamışlardır. Bu bağlamda iktidar birçok argümanı kendi

çıkarları doğrultusunda kullandığı gibi tiyatro sanatını da hayal ettiği bu ideal toplumu var

etmek için araç olarak seçmiş ve kullanmıştır. Türk Tiyatrosunun usta kalemi Haldun Taner,

oyunlarında ideal toplum ve bireyin bir portresini çizerek, izleyicisine tiyatro sahnesinden

ulaştırmayı amaçlar. Haldun Taner; Gözlerimi Kaparım Vazifemi Yaparım adlı oyununda,

iktidarın idealize ettiği toplum ve bireyin tüm çarpıklıklarını, Efruz ve Vicdani adlı iki oyun

kişisinin karşıt ve koşul hayat hikayesi üzerinden kurgulamıştır. Taner, bir yandan iktidarın

Türk toplumunda var etmeye çalıştığı ideal bireyin temsili olan bu iki karşıt oyun kişisi

üzerinden toplumsal yozlaşmanın sebeplerini aktarırken, öte yandan da bu iki karşıt oyun kişisi

üzerinden iktidarın kitleyi yönetme biçimini eleştirir. Vicdani ve Efruz’un bir baştan bir sona

hayat hikayelerinin aktarıldığı oyunda Haldun Taner Türk tarihinde, Meşrutiyet döneminden

başlayarak 1987 yılına kadar uzanan, içerisinde Cumhuriyetin ilanı, tek partili rejim, askeri

darbe ve ardından çok partili yönetim sitemini de kapsayan tüm tarihsel ve siyasi olayların

gelişimini, toplumsal gerçekçi bir anlayışla izleyicisine aktarır. Tarih boyunca iktidarların

tiyatro sanatını da araçsallaştırarak inşa ettiği ideal toplumu eleştiren Taner’in kendisi de tiyatro

sanatını kullanarak iktidarın inandığı idealin tam tersi bir toplum ve bireyi inşa etmeyi amaçlar.

Haldun Taner, oyununda sömüren ve sömürülen kavramlarını üzerinden Türk tiyatrosunda

farklı bir pencere açmış ve bu pencereden tiyatromuza özgün bir kimlik ve bakış açısı

kazandırmıştır.