Makbul Vatandaş İnşasında Hacivat

Dünya

tarihi boyunca siyasal iktidarlar kendilerinin yarattıkları ya da kanalize

oldukları çeşitli ideolojileri bir izlek haline getirmişlerdir. Siyasal

iktidarlar toplumu her bağlamda bir tahakküm altına alarak iktidarlarını daha da

güçlendirmek ve devam ettirmek için günlük yaşamdan, bilime, sanata, inanç

ve geleneksel yaşama kadar her türlü sosyolojik ana sızarak hareket etmişlerdir.

İktidarın, belirttiğimiz edimleri hakkıyla yerine getirmesi için önce bireyi

sonra da toplumu kendi ideoloji çatısı altında toplaması gerekmektedir. İktidar,

onları kolayca tahakküm altına alması için birey ve toplumun her an iletişim

kurduğu inanç, gelenek, bilim ve sanatı bir illüzyon içinde sunup, iktidarını

devam ettirecek birey ve toplumu inşa etmeyi amaçlar.

Tiyatro,

Antik Yunan Tragedyalarıyla başlayan ve yüzlerce yıl içinde birçok teknik ve

tematik değişimler yaşamasına rağmen, iktidarın kıskacına düşmüştür. Tiyatro

yazarları ya da kurumları bilinçli ya da bilinçsiz, istekli ya da isteksiz

olarak her zaman iktidar ideolojisine katkıda bulunmuştur. Böylece kendi

iktidarının daha güçlü olmasına adına arzuladığı makbul vatandaş portresinin

yaratılmasına tiyatro oyunlarında da katkı sağlanmıştır.

Geleneksel

Türk Tiyatromuzun Gölge oyunu Karagöz’ün, oyun anlayışını incelediğimizde karşımıza

Karagöz’ü her zaman yöneten, olan değil de olması gerektiği gibi davranmasını öğütleyen,

birçok konuda bilgi sahibi olan ancak tüm bildiklerinde eksik olan, akıllı,

kurnaz oyun kişisi olan Hacivat’ın Siyasal iktidarın tahakküm anlayışının bir

temsilcisi olduğunu düşünmekteyiz.

Makbul

vatandaş istencinin, Hacivat tahakkümleriyle birlikte Karagöz üzerinde temsil

edildiğini ve oyun içindeki tüm çatışmalarda bu bağlamda Karagöz’ün hizaya

sokulmaya çalışıldığı tarafımca düşünülmektedir. Tereddütsüz itaat eden,

ona sunulan seçili alternatifleri hızlıca seçen, çalışan, üreten, azla yaşamayı

beceren, her zaman, her koşulda mutlu olmayı beceren, asi olmayan birey ve onun

birleşiminden meydana gelen toplum iktidarın ütopyasıdır.

<style>@font-face

{font-family:"Cambria Math";

panose-1:2 4 5 3 5 4 6 3 2 4;

mso-font-charset:0;

mso-generic-font-family:roman;

mso-font-pitch:variable;

mso-font-signature:-536870145 1107305727 0 0 415 0;}@font-face

{font-family:Calibri;

panose-1:2 15 5 2 2 2 4 3 2 4;

mso-font-charset:0;

mso-generic-font-family:swiss;

mso-font-pitch:variable;

mso-font-signature:-469750017 -1040178053 9 0 511 0;}p.MsoNormal, li.MsoNormal, div.MsoNormal

{mso-style-unhide:no;

mso-style-qformat:yes;

mso-style-parent:"";

margin:0cm;

mso-pagination:widow-orphan;

font-size:12.0pt;

font-family:"Calibri",sans-serif;

mso-ascii-font-family:Calibri;

mso-ascii-theme-font:minor-latin;

mso-fareast-font-family:Calibri;

mso-fareast-theme-font:minor-latin;

mso-hansi-font-family:Calibri;

mso-hansi-theme-font:minor-latin;

mso-bidi-font-family:"Times New Roman";

mso-bidi-theme-font:minor-bidi;

mso-fareast-language:EN-US;}.MsoChpDefault

{mso-style-type:export-only;

mso-default-props:yes;

font-family:"Calibri",sans-serif;

mso-ascii-font-family:Calibri;

mso-ascii-theme-font:minor-latin;

mso-fareast-font-family:Calibri;

mso-fareast-theme-font:minor-latin;

mso-hansi-font-family:Calibri;

mso-hansi-theme-font:minor-latin;

mso-bidi-font-family:"Times New Roman";

mso-bidi-theme-font:minor-bidi;

mso-font-kerning:0pt;

mso-ligatures:none;

mso-fareast-language:EN-US;}div.WordSection1

{page:WordSection1;}</style>