Türklerde Geyik Miti ve Geyikler Lanetler Oyununda Geyik Motifinin İzleklerinin Belirlenmesi

İnsanlığın başlangıcında ortaya çıkan ve ilk sözlü folklor formlarından biri olan mit, her toplulukta

farklılık gösterse de temelde aynı amaca hizmet eder ve zamanla toplumların inanç sistemlerini ve

inanca dayalı kültürel kodlarını biçimlendirir. İnsan, bunları anlamlandırmanın ve üstesinden

gelmenin arayışı içindeyken yine doğadan ilham alarak farklı ifade biçimleri edinmeye başlamıştır. Bu

ifade biçimleriyle; ait olduğu doğayla, birlikte yaşadığı hayvanlarla ve etrafındaki diğer insanlarla

iletişim kurmanın yollarını bulmuştur. Türkler ’in de konargöçer yaşam tarzlarından dolayı sürekli

karşılaştığı yabanıl hayvanlarla inanç düzeyinde animist bir ilişki biçimi inşa ettiği görülmektedir. Türk

toplumu aynı doğayı paylaştığı hayvanlara ayrı bir kutsiyet yüklemiş ve bunu kendi varlığının/türünün

temeli olarak düşündüğü bir inanç sistemi haline getirmiştir. Orta Asya ve Anadolu Türk kültüründe

geyik kültü uzun dönemler önemini kaybetmemiş ve birçok efsane ve masala konu olmuştur. Diğer

sanat dalları gibi tiyatro sanatı da mitolojik hikayeleri anlatım aracı olarak kullanmıştır. Çalışmaya

konu olan “Geyikler Lanetler” oyunu da Türk mitolojisinden birçok unsuru barındırmaktadır. Bunların

içinde oyuna da adını veren geyik sembolü bu çalışmanın ana ekseninde yer almaktadır. Çalışmada,

Türk mitolojisinde önemli yere sahip olan geyik sembolünün, yazarın, “Geyikler Lanetler” oyununda

kullandığı argümanlarla örtüşen ya da ayrışan yönleri tespit edilip, anlam katmanlarının

karşılaştırılarak çözümlenmesi amaçlanmıştır. Araştırmada, Türk mitolojisinde yer alan inançsal

değerler, simgeler, kültürel yapılar ve toplumsal yaşayış biçimleri ile ilgili nitelikli bulgular taranarak

elde edilen verilerin aktarıldığı nitel araştırma yöntemi kullanılmıştır. Geyiğin, sembol olarak ortak

bilinçaltında ne anlama geldiği ve oyundaki yansımaları incelenmiştir. Oyunda yer alan efsanevi ve

mitolojik sembollerin işaret ettikleri anlamsal izleklerin, değiştirilmeden daha da zenginleştirerek

kullanıldığı belirlenmiştir.