Süleymaniye Kütüphanesinde Bulunan Sultan I. Ahmed Koleksiyonuna Ait 00013 Envanter Numaralı Kur’an-ı Kerim’in Tezyinatı

Müslüman Türkler, yalnızca savaş meydanlarında değil, aynı zamanda ilim ve sanat alanında da

İslam’ın hünerli neferleri olmuş, bu bağlamda en seçkin örnekleri ortaya koymuştur. Bahsi geçen sanat

alanlarından biri de el yazması kitaplardır. Sanatçılar, el yazmalarıyla yüzyıllar boyunca dinî, ilmî ve

edebî konularda sayısız esere imza atmıştır. Ecdadımız içeriği kadar sanat değeri de yüksek olan bu

eserleri insanlığa bir hediye olarak miras bırakmışlardır. El yazması eserlerden başta Kur’an-ı

Kerimler olmak üzere bahsi geçen eserlerin örnekleri, kütüphanelerde, müzelerde ve özel

koleksiyonlarda halen günümüzde varlıklarını sürdürmektedir.

Çalışmaya konu olan eser Süleymaniye Yazma Eser Kütüphanesi’nde bulunmaktadır. Yüzlerce eser

arasından seçilen Sultan I Ahmed Koleksiyonuna ait 00013 envanter numaralı Kur’an-ı Kerim tezyini

açıdan ele alınarak incelenmiştir. Nesih hattıyla yazılan eserin serlevhası ile 114 surenin tamamının

tezyin edildiği ve farklı 7 adet tasarımdan oluştuğu anlaşılmaktadır. Kur’an-ı Kerim’in güllerinde 4

farklı tasarım yapılmıştır. Güller genel olarak madalyon tarzındadır. Eserde durak gülleri tek tip olarak

uygulanmıştır. Karahisârî Kur’an-ı mantığında sayfa yapısına sahip olan eserin tüm sayfalarında

simetrik tasarlanmış 4 adet koltuk tezhibi bulunmaktadır. Koltuklar sade bir tasarıma sahip olup yine

tek tip münhaniden oluşmaktadır.

Hâtime sayfasının nesih hattı ile sonradan yazılmış olduğu tahmin edilmektedir. Şefik Efendi

tarafından (1134-1721) tamir edilmiş ve 21 Rebiülevvel 1265-1848 tarihinde bir hanım sultan

tarafından vakfedildiği düşünülmektedir. Ancak bu eserin kesin olarak hangi tarihte yazılıp ve

bezendiği bilinmemektedir.

Eser, yazı, desen, motif, teknik ve üslup bakımından ele alınarak incelenmiş, desen çizimleri yapılmış

ve ayrıca aynı koleksiyonda bulunan 00012 envanter numaralı Kur’an-ı Kerim ile karşılaştırma

yapılarak tarihlendirilmeye çalışılmıştır.

Anahtar Kelimeler: Süleymaniye Kütüphanesi, Yazma Eser, Sultan I. Ahmed, Hat, Tezhip.