Tıbbi Bitkilerde CRISPR/ Cas9
Özet
Çok eski zamanlardan beri insanlar tıbbi bitkileri beslenmede, tedavide, endüstriyel amaçlı olmak üzere
çeşitli alanlarda kullanmaktadırlar. Tıbbi bitkiler, farklı türde biyoaktif bileşiklerden ve ikincil metabolitlerden
oluşmaktadırlar. Klasik ıslah yöntemleri ve yeni nesil dizileme (NGS) teknikleri, tıbbi öneme sahip bitkisel
kaynaklı doğal ürünleri optimize etmek için başarıyla kullanılmıştırlar. 2013 yılına kadar çinko-parmak nükleazları
(ZFN: Zinc Finger Nucleases) ve transkripsiyon aktivatörü benzeri endonükleazlar (TALEN: TAL Effector
Nucleeases) gibi protein bazlı düzenleme araçları, transkripsiyonel düzeyde genom manipülasyonu için en sık
kullanılan genomik düzenleme araçlarındandır. CRISPR/Cas (kümelenmiş düzenli aralıklarla kısa palindromik
tekrarlar /CRISPR ile ilişkili proteinler) sistemi ilk olarak bakteri ve arkelerde tanımlanmıştır. CRISPR /Cas9
(CRISPR ile ilişkili 9 endonükleaz) sistemi, RNA güdümlü genom düzenleme için verimli, sağlam ve seçici
bölgeye yönelik bir mutajenez stratejisidir. CRISPR/Cas sistemi sürekli olarak optimize edilmekte ve uygulama
alanı da önemli ölçüde genişletilmiştir. Bu nedenle, CRISPR/Cas, bitki biyolojisinde devrim niteliğinde bir
teknoloji olarak kabul edilmektedir. Son zamanlarda yapılan; nakavt, nokta mutasyonu, gen ekspresyonunun
düzenlemesi, hedefe yönelik mutajenez yoluyla CRISPR/Cas düzenlemesi kullanılarak bir dizi bitki ikincil
metabolik yolu (Alkaloid, terpenoid, flavonoidler, fenolik bileşikler, saponinler gibi) tasarlanmıştır. Bu genom
düzenleme aracı, farmasötik ve nutrasötiklerin üretimini kolaylaştıran gelişmiş özelliklere sahip genetik olarak
tasarlanmış tıbbi bitkisel ürünler üretmek için sentetik ve sistem biyolojisi, fonksiyonel genomik ve NGS araçlarını
birleştirerek uygulanabilirliğini daha da genişletilmiştir. Amaç, bu teknolojinin genom fonksiyonel çalışmalarına,
sentetik biyolojiye, genetik manipülasyonlara ve tıbbi bitkilerin germplazm inovasyonuna uygulanması için bir
referans sağlamaktır. CRISPR-Cas'ın yakın gelecekte tıbbi bitki biyoteknolojisinde yeni bir çağ yaratması
beklenmektedir
Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları
-
SKA 9: Sanayi, Yenilikçilik ve Altyapı
Atıf için künye
Uğuz Bayrakçeken, H., Çoban, F., Özer, H., & Aşkın, H. (2022). Tıbbi Bitkilerde CRISPR/ Cas9. V. INTERNATIONAL MEDICINAL AND AROMATIC PLANTS CONFERENCE (MEDICINAL AROMATIC 2022), Rize (ss. 10).
BibTeX
@inproceedings{uguzbayrakceken2022-75229,
author = {Uğuz Bayrakçeken, Handan and Çoban, Furkan and Özer, Hakan and Aşkın, Hakan},
title = {Tıbbi Bitkilerde CRISPR/ Cas9},
booktitle = {V. INTERNATIONAL MEDICINAL AND AROMATIC PLANTS CONFERENCE (MEDICINAL AROMATIC 2022)},
address = {Rize},
year = {2022},
pages = {10},
url = {https://akademik.atauni.edu.tr/yayinlar/75229-tibbi-bitkilerde-crispr-cas9}
}