MİKROBİYAL FENİLALANİN AMONYUM LİYAZ’IN BİYOMEDİKAL UYGULAMALARI
Özet
ÖZET<o:p></o:p>
İlk kez 1961 yılında Koukol ve Conn tarafından
keşfedilen fenilalanin amonyum liyaz (PAL), L-fenilalaninin trans-sinnamik asit
ve amonyağa oksidatif olmayan deaminasyonunu katalize eden, liyazlar sınıfına
ait bir enzimdir. PAL, yüksek bitkilerde, eğrelti otlarında, yosunlarda ve
mikroorganizmalarda (bakteri, alg, fungus) yaygın olarak bulunmasına rağmen,
insan ve hayvanlarda bulunmamaktadır. Rhodotorula
glutinis, Rhodotorula rubra, Alternaria, Rhodosporidium toruloides, Rhizoctonia
solani, Ustilago maydis, Sporidiobolus pararoseus, Streptomyces maritimus,
Photorhabdus luminescens ve Cyanobacteria PAL üretiminde ve izolasyonunda
kullanılan mikroorganizmalar arasında yer almaktadır. Literatürde bitkilerdeki
PAL'ın yapısı, ifadesi ve işlevi hakkında fazla bilgi bulunmasına rağmen,
mikrobiyal PAL hakkındaki bilgiler oldukça sınırlıdır. Son 20 yılda mikrobiyal
PAL; biyomedikal, endüstriyel ve biyoteknolojik uygulamalarda kullanımı ile
önem kazanmış bir terapötik enzim olarak karşımıza çıkmaktadır. Mikrobiyal PAL,
geçmişte endüstriyel olarak önemli metabolitlerin üretilmesi için kapsamlı bir
şekilde kullanılmış olmasına rağmen, yüksek substrat özgüllüğü ve katalitik
etkinliği gibi özellikleri ile son zamanlarda biyomedikal uygulamalarda
kullanımına olan ilgiyi arttırmıştır. Fenilketonüri tedavisi, tirozinemi
tedavisi, kanser terapisi gibi çeşitli hastalıkların tedavisinde
kullanılmaktadır. Bununla birlikte, antimikrobiyal peptitler, diyet
takviyeleri, aspartam, amino asitler ve bunların türevleri dahil olmak üzere,
terapötik açıdan değerli birkaç metabolit, enzimin katalitik etkisi
aracılığıyla biyosentezlenmiştir. Ayrıca enzimin etkinliği, genetik ve protein
mühendisliği yaklaşımları ile de arttırılabilmektedir.<o:p></o:p>
Bu derlemede, mikrobiyal fenilalanin amonyum
liyaz (PAL) hakkında kısa bilgiler verilerek, bu enzimin biyomedikal
uygulamalarına değinilmiştir.<o:p></o:p>
Anahtar kelimeler: Fenilalanin amonyum liyaz, mikrobiyal PAL,
biyomedikal uygulamalar<o:p></o:p>
Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları
-
SKA 3: Sağlıklı Bireyler
Atıf için künye
Doymuş Yılmaz, M., Arslan, N. P., & Taşkın, M. (2021). MİKROBİYAL FENİLALANİN AMONYUM LİYAZ’IN BİYOMEDİKAL UYGULAMALARI. 1st INTERNATIONAL CONGRESS OF NATURAL SCIENCES (ICNAS-2021), Erzurum (ss. 288–297).
BibTeX
@inproceedings{doymusyilmaz2021-74816,
author = {Doymuş Yılmaz, Meryem and Arslan, Nazlı Pınar and Taşkın, Mesut},
title = {MİKROBİYAL FENİLALANİN AMONYUM LİYAZ’IN BİYOMEDİKAL UYGULAMALARI},
booktitle = {1st INTERNATIONAL CONGRESS OF NATURAL SCIENCES (ICNAS-2021)},
address = {Erzurum},
year = {2021},
pages = {288--297},
url = {https://akademik.atauni.edu.tr/yayinlar/74816-mikrobiyal-fenilalanin-amonyum-liyazin-biyomedikal-uygulamalari}
}