İran’daki Çevre Sorunları Bağlamında Türkiye-İran İlişkileri: Risk Toplumu Perspektifinden Bir Değerlendirme

Özet:<o:p></o:p>

Son zamanlarda doğal dengenin bozulmasına ve

iklim değişikliğine bağlı olarak gelişen doğal felaketler; sel baskınları, kum

fırtınaları, kuraklık, büyük şehirlerde yaşanan hava kirliliği, doğal göllerin

ve akarsuların kuruması dünyanın hangi bölgesinde olursa olsun artık insanlığın

ortak ve temel sorunu haline gelmiş bulunmaktadır. İster sanayi toplumu olsun

isterse gelişmekte olan toplumlar olsun bu sorunlarla yüzleşmektedir.

Bahsedilen çevre sorunlarının bugün ortaya çıkış nedenleri ve bunların

nitelikleri, insan ve doğa arasındaki uyumun bozulması derinlemesine

incelenmesi gereken konuların başında gelmektedir. Tarihsel ve kültürel ortak

bir geçmişimizin olduğu komşumuz İran, son yıllarda büyük ve önemli çevre

sorunları ile yüz yüze kalmaktadır. İran’ın önemli büyük şehirlerinden Tahran,

Tebriz, İsfahan ve Şiraz gibi şehirlerinde hava kirliliği, ülkenin güneyinde

bulunan şehirlerde kuraklık, su kirliği ve kum fırtınaları yaşanmaktadır.

Ülkenin kuzey ve kuzey batı bölgeleri ise su taşkınları ve kuraklıkla yüz yüze

kalmaktadır. İran birçok çevresel sorunla yüzleşmek zorunda kaldığı için yeni

politikalar ve çareler aramaktadır. İran yaşadığı bu çevresel felaketlerin

nedenini kendi ülke içi yanlış çevre politikalarında ararken bir yandan da

komşu ülkelerin özellikle Türkiye’nin hayata geçirmiş olduğu Güneydoğu Anadolu Projesi (GAP) ve Doğu Anadolu Projesi (DAP) gibi

projelerine bağlamaktadır. Ülkede yaşanan çevresel olumsuzluklara komşu

ülkelerin neden olduğunu söyleyerek kendi toplumunda ve dünya kamuoyunda yeni

bir iddia oluşturmaktadır. Bu iddiaların gerçekliği ilmi alanlarda araştırılıp

tartışılacaktır. Konu, kapsamı bakımından uluslararası ve interdisipliner bir

içeriğe ve yaklaşıma sahiptir. Bu açıdan konunun araştırılması büyük önem arz

etmektedir. Araştırma sonucunda elde edilen sonuçların bölgesel ilişkilerin

geliştirilmesi ve oluşturulacak politikalar için oldukça faydalı olacağı

beklenmektedir. Bu araştırmada, genel anlamda İran’da yaşanan çevre sorunları

üzerinde durulacak ve kamuoyunda oluşturulan yanlış algının Türkiye-İran sosyal

ve siyasi ilişkilerine yansıması incelenecektir. Çalışma, betimleyici ve

analitik yöntem ve kaynaklara dayalı olarak konuyu açıklamayı hedeflemektedir.

Ayrıca Ulrich Beck’in ‘Risk Toplumu’ adlı çalışma modeliyle de toplumun nasıl

yönlendirildiği ifade edilerek çalışmanın teorik alt yapısı oluşturulacaktır. <o:p></o:p>

Anahtar Kelimeler: Çevre Sorunları, Ülke politikaları, İran,

Türkiye, Siyasi İlişkiler<o:p></o:p>