ERZURUM ŞEHRİ’NDEKİ SEMT PAZARLARININ ALTERNATİF ALIŞVERİŞ İMKÂNLARI VE SORUNLARI

Erzurum şehrindeki semt pazarları belirli mekânlarda ve belirli günlerde dönüşümlü olarak kurulmaktadır.

Haftanın her günü farklı semtlerde olan pazar yerleri kurulduğu günün adını almıştır. Çalışmanın amacı;

Erzurum şehrindeki haftalık pazarların ekonomik, sosyal, kültürel etkilerini coğrafi bakış açısıyla

değerlendirerek, bu pazarların mevcut durumunu, sorunlarını ve zaman-mekân dağılışını sunmaktır. Bu amaç

doğrultusundaki hedefleri de gerçekleştirmek için, arazi gözlem çalışması, anket ve mülakatlar yapılmıştır. Bu

çalışmadaki katılımcılar, statik kullanıcılar (dükkân sahipleri, esnaf, satıcılar, semt sakinleri) ve mobil

kullanıcılar (ziyaretçiler ve alışveriş yapanlar) şeklinde tasnif edilebilir. Özelde üç ayrı gruba (pazar esnafına,

pazarı tercih eden tüketicilere ve pazar yerine yakın oturan semt sakinlerine) anket uygulanmıştır. 8 aylık bir

çalışma sonunda toplam 753 anket pazar yerine yakın oturan semt sakinlerine, 755 anket pazarı tercih eden

tüketicilere ve 145 anket pazar esnafına uygulanmıştır. Anket sonuçları, SPSS 15.0 programı kullanılarak

istatistiksel ortalamalar hesaplanmıştır. Kış şartlarının ağır geçtiği ilde pazar yerlerinin açık ve yarı kapalı

şeklinde olması büyük sorun teşkil etmektedir. Ancak bu ağır şartlara göğüs germeyi kabul eden esnafın haklı

sebepleri belirtilmiştir. Araştırma sahası sınırları içerisinde yer alan pazar yerlerinin konumları ve anket

sonuçları ayrı ayrı değerlendirilmiştir. Elde edilen sonuçlara göre, semt sakinlerinin büyük çoğunluğu pazar

yerine yakın oturmaktan memnun ve bu yakınlıktan olumlu etkilendiklerini dile getirmişlerdir. Yakın olmanın

itici unsurları arasında ise; trafik yoğunluğu ve çevrenin kirletilmesi ön planda yer almaktadır. Pazar yerlerinde

müşteri profilini daha çok düşük ve orta gelirli aileler oluştururken, genel olarak kadın müşteri sayısı daha

üstün durumdadır. Kadınlar, pazarda stres atmak veya sadece gezerek fiyatlar hakkında bilgi edinme değil aynı

zamanda en ekonomik ürünlere ulaşma çabası içerisindedirler. Pazaryerleri, hem pazarcılar hem de müşteriler

için tuvalet, temiz su, ibadet yeri, lokanta ve benzeri hizmetler açısından donanımlı olmaları gerekmektedir.

Satılan ürünlerin hijyen koşullarına uygun şekilde sergilenmesi ve denetlenmesi de tüketicilerin sağlığı

açısından hayati öneme sahiptir. Bu açıdan incelendiğinde Erzurum semt pazarlarının genel durumuna

bakıldığında modern yöntemlerden uzak, daha çok kendi haline bırakılmış, sorunları kendi içinde büyüyen

periyodik zamanlı mekânlar olarak karşımıza çıkmaktadır