Zeytinliada Manastırı’nda Su Kültü ve Aziz Tryphonos
Özet
Marmara Denizi’nin güneyinde, Erdek’e en yakın
ada olan Zeytinliada’da 2007-2016 yılları arasında
gerçekleştirilen arkeolojik kazılarla ortaya çıkarılan
bulgular, adayla aynı adla kayıtlara geçen Zeytinliada
Manastırı’nın tarihinin IV. yüzyıla kadar indiğini ve 14.
yüzyıla kadar da çeşitli ilave ve değişikliklerle kullanıldığını göstermektedir. Manastırın en dikkat çeken
birimleri olan kilise ve vaftizhane bu çalışmanın odak
noktasını oluşturmaktadır. Kilisenin sekizgen planlı
vaftizhanesinde içten ve dıştan dört yapraklı yonca
planlı, yetişkinlere yönelik yapıldığı düşünülen bir
vaftiz havuzu yer almaktadır. Adada bulunan Büyük
Ayazma suyunun kan, mide, bağırsak cilt, sinir ve
enfeksiyon hastalıklarına, Küçük Ayazma suyunun deri
ve göz hastalıklarının tedavisine iyi geldiği ifade edilir.
Zeytinliada Manastırı’nın üç nefli bazilikal plandaki
kilisesinin güney yönündeki “Mermer Kapı”nın sağ
tarafında “Tryphon’un yazgısı kazandı” anlamına gelen
“NIKAHTYX(H) TPYΦWNOΣ” bir yazıt yer almaktadır. Hristiyanlar, Tryphonos’un küçük yaşlarından
itibaren hastaları iyileştirdiğine, şeytani güçleri
uzaklaştırdığına, köyünde ekinlere saldıran çekirgeleri
duanın gücüyle uzaklaştırarak halkını kıtlıktan kurtardığına inanmaktadırlar. Zeytinliada’da ortaya çıkarılan
mimari eserler arasında yer alan vaftizhane, vaftiz
havuzu, ayazmalar; şifalı su kaynakları ile Aziz Tryphonos’un adının geçtiği bir yazıt ve aynı azize ait bir
grafitinin varlığı, Hristiyanlıkta kökleri antik Roma’ya
kadar indirilen su kültünün azizlerle ilişkilendirilmesinin adadaki yansımasıdır.
Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları
-
SKA 15: Karasal Yaşam
Atıf için künye
Kavaz Kındığılı, B. (2022). Zeytinliada Manastırı’nda Su Kültü ve Aziz Tryphonos. Cedrus: Akdeniz Uygarlıkları Araştırma Dergisi, 10, 289–300. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/2081971
BibTeX
@article{kavazkindigili2022-49521,
author = {Kavaz Kındığılı, Berna},
title = {Zeytinliada Manastırı’nda Su Kültü ve Aziz Tryphonos},
journal = {Cedrus: Akdeniz Uygarlıkları Araştırma Dergisi},
year = {2022},
volume = {10},
pages = {289--300},
issn = {2147-8058},
url = {https://akademik.atauni.edu.tr/yayinlar/49521-zeytinliada-manastirinda-su-kultu-ve-aziz-tryphonos}
}