Maupassant’ın Bayan Hermet hikâyesi ile Halit Ziya’nın deliler evinde hikâyesinin karşılaştırmalı incelemesi

Hikâye türünün gelişmesinde

önemli katkıları bulunan Guy de Maupassant’ın eserlerinde kendi hayatının

yansımaları görülür. Akıl sağlığını genetik yapısına da bağlı olarak zamanla

kaybetmeye başlayan Maupassant’ın yazdıklarının birer deli saçması görülmesi de

ironiktir. Onun eserlerinde “deli (fou)” kelimesinin sıklıkla geçmesi tesadüf

değildir. Akıl hastalıklarına ve

hastalara karşı ilgi duymuş olan Maupassant, bir akıl hastanesinde hem dersler

alır hem de delileri gözlemler. Bu gözlemler neticesinde hikâyeler kaleme alır.

Bayan Hermet hikâyesi bunlardan biridir. “Deliler beni çeker.” cümlesi ile

başlayan hikâye, deliliğe dair bilgiler de içerir. Türk hikâyeciliğinin

modernleşmesi noktasında önemli bir isim olan Halit Ziya Uşaklıgil’in

Samipaşazade Sezai’nin hikâyelerinden etkilendikten sonra yöneldiği yol, onu

Maupassant’ın olay hikâyesi olarak bilinen hikâye anlayışına kadar götürür. Halit

Ziya, tıpkı Maupassant gibi kendi hayatından esinlenmesinin yanı sıra

çevresinde olup biteni gözlemleyerek hikâye konularını belirler. Ayrıca okuduğu

başka yazarlardan da etkilendiği görülebilir. Bu doğrultuda onun eserlerinde

metinlerarası ilişkiler aranabilir. Halit Ziya’nın hikâye kaynakları arasında

bahsi geçen unsurların yanında Maupassant’dan okudukları ve ondan gelen etkiler

olduğu söylenebilir. Zaman zaman konu ve karakter benzerliğine kadar varan bu

etkiler, Halit Ziya’nın “Deliler Evinde” adlı hikâyesinde somutlaşır. Her iki hikâye

arasında başta deliliğe dair olmalarından dolayı doğan benzerlik karakterlere

verilen isimler ile pekiştirilir. Bu çalışmada iki hikâyecinin edebî

anlayışlarının ortaklıklarından ve söz konusu hikâyeleri arasındaki benzerliklerin

karşılaştırılmasına yer verilmiştir. Böylece Halit Ziya’nın üzerindeki

Maupassant etkisi kanıtlarıyla birlikte gösterilmiş olacaktır.<o:p></o:p>