UYGURCA YAZILMIŞ MESLEK RİSALELERİNİN SES ÖZELLİKLERİ
Özet
On dokuzuncu yüzyılın ikinci yarısından itibaren Sincan'ın güneyinde yerli
Uygurlar tarafından Çağataycadan geliştirilen yeni bir yazı dili oluşmuştur.
Doğu Türkçesi diye adlandırılan bu dil, Çağatayca ile Yeni Uygur Türkçesi
arasında bir geçiş evresi gibidir. Söz konusu Türk dili, Klasik Çağataycadan
özellikle leksik ve fonetik açılardan farklılıklar gösterir. Şüphesiz bu
değişikliğin asıl sebebi, bu Türk diliyle yazılan eserlerin büyük bir kısmının
halk edebiyatı ürünleri olmasıdır. Halktan kişiler tarafından kaleme alınan
bu ürünlerde söz varlığı ve ses bilgisi açısından birçok ağız özelliği tespit
etmek mümkündür.
Bu çalışmada bugün İsveç'te Lund Üniversitesi Kütüphanesi Jarring
Koleksiyonunda yer alan Türkçe on meslek risalesinin ses bilgisi özellikleri
tespit edilmeye çalışılmıştır. Ele alınan risale nüshaları, büyük oranda on
dokuzuncu yüzyıl sonlarıyla yirminci yüzyıl başlarında Kaşgar, Yarkend ve
Hoten gibi merkezlerde halktan kişilerce kaleme alınmıştır. Çokça ağız
özelliğini barındıran bu metinlerin ses bilgisi açısından değerlendirilmesi,
hem diyalektoloji hem de Türk dili tarihi açısından önem arz etmektedir.
Çalışmada, meslek risalelerinde tespit edilen ses olayları risale
nüshalarından alınan örneklerle farklı başlıklar altında ortaya konulmuş ve
bu ses olaylarının hangi Uygur ağzında olduğu dipnotlarda belirtilmiştir.
Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları
-
SKA 16: Barış, Adalet ve Güçlü Kurumlar
Atıf için künye
Çakmak, S. (2017). UYGURCA YAZILMIŞ MESLEK RİSALELERİNİN SES ÖZELLİKLERİ. INTERNATIONAL JOURNAL OF UYGHUR STUDIES(10), 81–103. http://www.uygurarastirmalari.com/arsiv/2017-10/2017_09.pdf
BibTeX
@article{cakmak2017-48785,
author = {Çakmak, Serkan},
title = {UYGURCA YAZILMIŞ MESLEK RİSALELERİNİN SES ÖZELLİKLERİ},
journal = {INTERNATIONAL JOURNAL OF UYGHUR STUDIES},
year = {2017},
number = {10},
pages = {81--103},
issn = {2458-827X},
url = {https://akademik.atauni.edu.tr/yayinlar/48785-uygurca-yazilmis-meslek-risalelerinin-ses-ozellikleri}
}