Bibi Seşenbe Kıssasını İçeren Geç Çağatayca Bir El Yazması
Özet
Yerel konuşma dili, ge. .ağatay yazı dilinin şekillenmesinde giderek daha etkili bir
h.le gelmiştir. Yerelleşme, edebi dilde imladan kelime dağarcığına kadar pek .ok yeniliği
beraberinde getirmiştir. Yerel etkiler .zellikle halk metinlerinde olduk.a yoğundur. Bu
nedenle, bu .alışma ge. .ağatay yazı dilindeki klasik d.nem metinlerinde g.rülmeyen
yerel ve yeni unsurları tespit etmek amacıyla bir halk metnine odaklanmaktadır. Bu metin,
Aşi Bibi Seşenbe adlı ritüelin halk arasındaki icrasını ve ritüelin .zü olan Bibi Seşenbe
kıssasını anlatmaktadır. Araştırmacılar şimdiye kadar anlatının yalnızca ü. taşbaskı
nüshasını tespit edebilmişlerdir. Taşbaskı nüshalarla birlikte anlatının bir de yakın
zamanlarda keşfedilen bir yazma nüshası mevcu8ur. Bu yeni keşfedilen yazma nüsha
araştırmanın temel materyalidir. S.z konusu el yazması bugün Kudüs'teki .zbek
derg.hının kütüphanesinde bulunmaktadır. .alışma kapsamında, Bibi Seşenbe kıssası ve
ritüeli hakkında genel bilgiler verilmekte, yazmanın tavsifi, yazı .evirimi ve İngilizceye tercümesi yapılmakta ve metnin dilindeki yerel ve yeni unsurlar araştırılmaktadır. Yazı
.evrimi ve tercümede eksik kısımları tamamlamak i.in taşbaskı nüshalara müracaat
edilmiştir. Metnin ses ve şekil bilgisi ile kelime dağarcığı üzerine yapılan inceleme
sırasında yerel unsurların k.kenlerini belirlemek amacıyla bulgular modern .zbek ve
Uygur dillerindeki muadilleriyle karşılaştırılmıştır. Sonu.ta kayda ge.irildiği tarihe dair
herhangi bir ketebe kaydı bulunmayan el yazmasının d.nemin yerli konuşma dillerinden
izler taşıyan geç Çağatay yazı diliyle kaleme alındığı anlaşılmıştır.
Atıf için künye
Çakmak, S. (2025). Bibi Seşenbe Kıssasını İçeren Geç Çağatayca Bir El Yazması. TURKBILIG:TURKOLOJI ARASTIRMALARI, 2025(49), 85–98. https://doi.org/10.59257/turkbilig.1517535
BibTeX
@article{cakmak2025-48781,
author = {Çakmak, Serkan},
title = {Bibi Seşenbe Kıssasını İçeren Geç Çağatayca Bir El Yazması},
journal = {TURKBILIG:TURKOLOJI ARASTIRMALARI},
year = {2025},
volume = {2025},
number = {49},
pages = {85--98},
issn = {1302-6011},
doi = {10.59257/turkbilig.1517535},
url = {https://akademik.atauni.edu.tr/yayinlar/48781-bibi-sesenbe-kissasini-iceren-gec-cagatayca-bir-el-yazmasi}
}