Atatürk Üniversitesi Atatürk Üniversitesi
Ara
Yayınlara dön
Makale Tam Makale Uluslararası 2025 Açık erişimli

Bibi Seşenbe Kıssasını İçeren Geç Çağatayca Bir El Yazması

Serkan Çakmak

TURKBILIG:TURKOLOJI ARASTIRMALARI Cilt 2025 · Sayı 49 · ss. 85–98 · 01.06.2025
DOI ile aç

Özet

Yerel konuşma dili, ge. .ağatay yazı dilinin şekillenmesinde giderek daha etkili bir

h.le gelmiştir. Yerelleşme, edebi dilde imladan kelime dağarcığına kadar pek .ok yeniliği

beraberinde getirmiştir. Yerel etkiler .zellikle halk metinlerinde olduk.a yoğundur. Bu

nedenle, bu .alışma ge. .ağatay yazı dilindeki klasik d.nem metinlerinde g.rülmeyen

yerel ve yeni unsurları tespit etmek amacıyla bir halk metnine odaklanmaktadır. Bu metin,

Aşi Bibi Seşenbe adlı ritüelin halk arasındaki icrasını ve ritüelin .zü olan Bibi Seşenbe

kıssasını anlatmaktadır. Araştırmacılar şimdiye kadar anlatının yalnızca ü. taşbaskı

nüshasını tespit edebilmişlerdir. Taşbaskı nüshalarla birlikte anlatının bir de yakın

zamanlarda keşfedilen bir yazma nüshası mevcu8ur. Bu yeni keşfedilen yazma nüsha

araştırmanın temel materyalidir. S.z konusu el yazması bugün Kudüs'teki .zbek

derg.hının kütüphanesinde bulunmaktadır. .alışma kapsamında, Bibi Seşenbe kıssası ve

ritüeli hakkında genel bilgiler verilmekte, yazmanın tavsifi, yazı .evirimi ve İngilizceye tercümesi yapılmakta ve metnin dilindeki yerel ve yeni unsurlar araştırılmaktadır. Yazı

.evrimi ve tercümede eksik kısımları tamamlamak i.in taşbaskı nüshalara müracaat

edilmiştir. Metnin ses ve şekil bilgisi ile kelime dağarcığı üzerine yapılan inceleme

sırasında yerel unsurların k.kenlerini belirlemek amacıyla bulgular modern .zbek ve

Uygur dillerindeki muadilleriyle karşılaştırılmıştır. Sonu.ta kayda ge.irildiği tarihe dair

herhangi bir ketebe kaydı bulunmayan el yazmasının d.nemin yerli konuşma dillerinden

izler taşıyan geç Çağatay yazı diliyle kaleme alındığı anlaşılmıştır.

Atıf için künye

Çakmak, S. (2025). Bibi Seşenbe Kıssasını İçeren Geç Çağatayca Bir El Yazması. TURKBILIG:TURKOLOJI ARASTIRMALARI, 2025(49), 85–98. https://doi.org/10.59257/turkbilig.1517535

BibTeX
@article{cakmak2025-48781,
  author = {Çakmak, Serkan},
  title = {Bibi Seşenbe Kıssasını İçeren Geç Çağatayca Bir El Yazması},
  journal = {TURKBILIG:TURKOLOJI ARASTIRMALARI},
  year = {2025},
  volume = {2025},
  number = {49},
  pages = {85--98},
  issn = {1302-6011},
  doi = {10.59257/turkbilig.1517535},
  url = {https://akademik.atauni.edu.tr/yayinlar/48781-bibi-sesenbe-kissasini-iceren-gec-cagatayca-bir-el-yazmasi}
}