DEMOKRAT PARTİ DÖNEMİ İZMİR’İN KURTULUŞ BAYRAMI KUTLAMALARI

Yunanlılar tarafından 15 Mayıs 1919’da işgal edilen İzmir, 9 Eylül 1922’de

özgürlüğüne kavuşmuştur. Bundan sonra her yıl İzmir’in kurtuluş yıl dönümleri coşkulu bir

şekilde kutlanmıştır. 1930’lu yıllara kadar yapılan törenlerde, 9 Eylül’ün manasına ve

bağımsızlık ruhunun belleklere kazınması için verilen mücadeleye dikkat çekilmeye

çalışılmıştır.

İkinci Dünya Savaşı sonrasında Türkiye’nin demokratikleşme çabaları ile çok

partili siyasi hayata geçilmiş, dönemin en önemli muhalif partisi olan Demokrat Parti

kurulmuştur. Tek parti Türkiye’sinde o güne kadar görülmemiş bu siyasi hareketlilik, DP’nin

1950 yılında iktidara gelmesiyle sonuçlanmıştır. On yıllık iktidarı dönemindeki siyasi ve

toplumsal gerginlikler ile dış politikada meydana gelen olaylar DP yönetimini

şekillendirirken bu gelişmeler İzmir’in kurtuluş bayramı kutlamalarına da yansımıştır. 9

Eylül, DP’liler tarafından halk ile yakın temas kurma konusunda bir yöntem olarak

belirlenmiş, zamanla siyasi çekişmelerin odak noktası hâline gelmiştir. Halkın büyük ilgi

duyduğu zafer alayının geçişi, partilerin gövde gösterisine dönüşmüştür. 1954 yılında Kıbrıs

meselesinin Türk kamuoyunda millî bir mesele hâline gelmesi, daha önce Yunan işgaline

maruz kalmış İzmir halkını, yine Yunan zulmüyle inleyen Kıbrıs Türkleriyle kader ortaklığı

noktasında buluşturmuştur. Hâliyle bundan sonra yapılan kutlama törenleri daha çok Kıbrıs

meselesinin gölgesinde ve bu davaya destek şeklinde gerçekleşmiştir. Her yıl yapılan

kutlamalar, 1955 yılında meydana gelen 6-7 Eylül olayları ve sonrasında ilan edilen

sıkıyönetim dolayısıyla gerçekleşmemiştir.

Bu çalışmanın amacı, DP döneminde yapılan İzmir’in kurtuluş bayramı

kutlamalarını dönemin gelişen siyasi, sosyal, ekonomik ve dış politik olayları doğrultusunda

ele almaktır. Bayramın nasıl bir ruh hâliyle kutlandığı ise ulusal ve yerel basında çıkan

haberler ve başlıklar doğrultusunda değerlendirilmiştir.