Bursa/Daye Hatun Camii Haziresi

Osmanlı Mimarisinin erken döneminden itibaren hanedan mensubu kadınlarla birlikte bu statüyü taşımamasına rağmen onlar gibi imar faaliyetlerinde bulunan kadın baniler de bilinmektedir. Bunlar arasında Daye Hatun, Çelebi Sultan Mehmet’in süt annesi vasfıyla öne çıkan isimlerden biridir. Bu çalışmada Bursa’da Daye Hatun tarafından 1426 yılından önce inşa ettirilen cami etrafında oluşan hazireyi ele alınmaktadır. Günümüze uzanan süreçte bazıları toprak altında kalan baş ve ayak şahideleri çıkarılarak yeniden düzenlenen hazirede 16. ve 20. yüzyıl aralığında 39 kişinin defnedildiği anlaşılmaktadır. Mezarların 7’si kadın, 18’i erkeklere aittir. Bu mezarlara Nakşibendi tarikatına mensup şeyhlerle aile mensupları, yanı sıra şair ve aydınlar defnedilmiştir. Mezarlar çerçeveli ve pehleli (kapak taşlı) olmak üzere iki tipte yapılmıştır. Baş şahidelerinde kadın mezarlarında hotoz, erkek mezarlarında sarık, fes ve kavuk çeşitleri uygulanmıştır. Ayak şahidelerinde ise birer örnekle sınırlı olmak üzere topuz ve su kabağı biçimli başlıklar görülmüştür. Mezarlardaki süslemeler baş-ayak taşı ve çerçeveli mezarların kısa-uzun kenarlarına tatbik edilmiştir. Mezar taşlarında Batılılaşma Dönemine geçiş evresi Lale Devri’nin yenilik arayışlarında naturalist kurgulu bezemelerle başlayan değişimin, 19.yüzyılın başlarına tarihlenen Daye Hatun Haziresinde kâsede meyvelere, ağaçlara, çiçek motiflerine ve yanı sıra hasır/kafes şebeke kompozisyonlarına evrilen görüntüsü izlenmektedir. Ayrıca dönemin motif repertuarında farklı biçimselleri ile çeşitlilik gösteren Rokoko etkili volütlü C kıvrımları ve kartuşlar, Rokoko-Barok ve Ampir esintili akant ve akant tepelikler bu mezar taşı süslemelerine yansıyan bezemesel kurgulardandır.