FARKLI ENGELLİ BEDENİN DİSİPLİNE EDİLMESİ: OUT OF MY MIND’IN FOUCAULTCU BİR OKUMASI

Çocuklar üzerinde derin etkiler bırakan çocuk edebiyatı, hâkim olan kültürel normları yansıtarak engellilikle ilgili algıları yapılandırmada önemli bir rol oynar. Çağdaş edebiyat engelli kahramanların merkezde olduğu anlatılar yoluyla toplumsal algıların normal kabul etmediği bedenleri temsil ederek toplumsal yapıları sorgular. Engelli bireyin anlatı protezi olarak kullanılmadığı ve kendi varlığını görünür kıldığı Sharon M. Draper tarafından kaleme alınan Out of My Mind romanı engellilik hakkında eleştirel bir inceleme sunar. Bu roman engelli bireyleri kimlik, güç, bilgi gibi karmaşık kesişimsel dinamikler çerçevesinde ele alarak toplumsal algıların onları yönetmedeki gücüne odaklanır. Romanın başkahramanı beyin felci hastalığından dolayı konuşamayan tekerlekli sandalyeye mahkûm olan küçük bir kız çocuğu Melody’dir. Bedenindeki noksanlıktan dolayı onun zekâsı tıbbi ve eğitsel söylemlerin klişeleşmiş algıları tarafından tanınmaz. Draper’in anlatımı Melody’nin tıbbi ve eğitim kurumlarında eksikliğini ön plana çıkaran yaşam deneyimlerini dramatize ederek okuyucuyla empatik bir bağ oluşturur. Ableist tutumların normalliği belirlediği ve şekillendirdiği toplumda Melody normal olarak kabul görmeyerek sürekli gözetilen ve kontrol edilen bir nesne olarak göze çarpar. Melody’nin bu durumu Foucault’nun iktidarın bireyleri nasıl gözetim altında tutarak uysallaştırdığını çağrıştırır. Foucault’nun görüşlerinden yola çıkılarak hazırlanan bu çalışma, iktidarın engelli bedenleri nasıl uysallaştırdığını ortaya koyarak, çocuk edebiyatında engellilik üzerine yapılan çalışmaların eksikliğini gidermeye ve bu alana katkı sunmaya hedeflemektedir. Bu makale, Draper’ın Out of My Mind adlı romanını Michel Foucault’nun biyopolitika, gözetim, bakış ve normallik kavramları çerçevesinde analiz etmeyi amaçlamakta; bu bağlamda, engelli bedenlerin tıbbi ve eğitsel söylemler aracılığıyla nasıl tanımlandığını ve çeşitli düzenleyici mekanizmalar yoluyla nasıl uysal bedenlere dönüştürüldüğünü tartışmaktadır.