CEZA MUHAKEMESİ HUKUKUNDA TANIK BEYANININ DEĞERİ

Tanık, ceza muhakemesine konu olay

hakkında beş duyu organı aracılığıyla bilgi sahibi olan kişidir. Tanığın olay

hakkında sahip olduğu bilgileri, tanık dinlemeye yetkili makam huzurunda anlatırken

gerçekleştirdiği sözlü açıklamalar ise tanık beyanıdır. Tanık beyanının üç

unsuru bulunur. İlk olarak tanık, uyuşmazlığın tarafı olmamalıdır. İkinci olarak

tanık, uyuşmazlığa konu olayla ilgili olarak bilgi sahibi olmalıdır. Üçüncü

olarak tanık beyanı, tanık dinlemeye yetkili makam huzurunda sunulmalıdır.<o:p></o:p>

Ceza muhakemesinde geçerli olan delil

serbestisi ilkesi gereğince her şey delil olabilir ve muhakemeye konu olgular

her türlü delille ispatlanabilir. Ancak muhakemeye konu olayın geçmişte

yaşanmış olması, suç mahalli ile delillerin zaman içinde bozulması, suçun gizli

bir şekilde işlenmesi, çoğu delilin sanık tarafından gizlenmesi veya tahrip

edilmiş olması gibi sebeplerle ceza muhakemesinde delil elde edilmesi zordur.

Tanık delili ise ulaşılması daha kolay bir delil türü olduğundan sıklıkla

başvurulan bir delildir. Suç olgusunun kanıtlanması bakımından oldukça önemli

olan bu delil, kimi durumlarda güvenilmez bir delil olarak nitelendirilmektedir.

Çünkü tanığın zaman içinde olayı unutması, başka olay veya kişilerden

etkilenmesi veya yalan beyanda bulunması mümkündür. Bu sebeple de kanun koyucu

tanık beyanıyla ilgili olarak bahsi geçen sakıncaları giderecek tedbirler

almıştır. Örneğin, yalan tanıklığın suç olarak düzenlenmesi, sanığa yakınlığı

sebebiyle yalan söyleyeceğinden şüphe duyulan kişilere tanıklıktan çekinme yetkisinin

verilmesi ve beyanda bulunmadan önce tanığa yemin ettirilmesi alınan bu

önlemlerden bazılarıdır. Alınan önlemler neticesinde tanık beyanının

güvenilirliği sağlanmaya çalışılmaktadır. Çünkü muhakeme konusu olayı tekrar

canlandırabilmesi, temsil edici bir niteliğinin olması ve başka bir delil

tarafından ikamesinin mümkün olmaması dikkate alındığında tanık beyanının ceza

muhakemesi bakımından vazgeçilmez bir delil olduğu görülür. Yargılama makamı,

tanık beyanının sağlam ve güvenilir bir delil olduğuna kanaat getirirse duruşmada

dinlenmiş olması şartı ile tek bir tanık beyanı ile dahi mahkûmiyet hükmü

kurulabilir. Dolayısıyla tanık beyanının güvenilirlik bakımından dikkatle

yaklaşılması gereken bir delil olduğu, maddi gerçeğin ortaya çıkarılabilmesi

bakımından ise vazgeçilmez bir delil olduğu söylenebilir. <o:p></o:p>