Karar Verme Sürecinde Dürtme, Risk Algısı, Aşırı Güven Eğilimi ve Sürü Psikolojisi Etkileri: Bireysel Emeklilik Özelinde Bir İnceleme

Bireyler karar alma sürecinde birçok değişkenden etkilenmektedir. Bu değişkenler kimi zaman çevresel faktörler olabilirken kimi zaman ise sosyal, psikolojik ve hatta biyolojik faktörler olabilmektedir. Bireylerin karar alma süreçlerinde kolayca etkilenmeleri birçok çalışmayı beraberinde getirmiş ve zamanla davranışsal ekonomi kavramı ortaya çıkmıştır. Davranışsal ekonominin gelişimiyle birlikte bireylerin karar alma süreçleri detaylı bir şekilde incelenmiş ve bireylerin kararlarının tamamen rasyonel olmadığı, sınırlı rasyonel veya irrasyonel olduğu ortaya koyulmuştur. Bu doğrultuda çalışmanın amacı bireylerin bireysel emeklilik sistemi kararları üzerinde etkili olabileceği düşünülen dürtme, risk algısı, aşırı güven eğilimi ve sürü psikolojisi etkilerini araştırmaktır. Çalışmada bireysel emeklilik sisteminin incelenme amacı ise özellikle gelişmekte olan ülkelerde yatırım kanallarının diğer ülkelere göre daha fazla önem arz etmesi ve Türkiye’de bireysel emeklilik sisteminin istenilen düzeyde olmamasıdır. Çalışmada özellikle emeklilik sürecinde refah seviyesi daha yüksek bir yaşam sürmekte etkili olan bireysel emeklilik sisteminin tercih edilme veya edilmeme nedenleri ortaya koyularak bu doğrultuda politikalar önerilmektedir. Çalışma sonucunda elde edilen bulgulara göre bireysel emeklilik kavramı hakkında bilgisi olmak, yaş, gelir ve sürü psikolojisi değişkenleri istatistiki olarak anlamlı bulunmuştur. Bireysel emeklilik sistemi konusunda bilgi sahibi olmanın anlamlı çıkması bu sistemin reklamlar, kamu spotları aracılığıyla daha fazla tanıtılmasının bireysel emekliliğe yönelimi daha fazla artıracağını ortaya koymaktadır. Çalışmada sürü psikolojisi davranışının bireysel emeklilik tercihinde anlamlı çıkması ise bireylerin diğer insanlardan etkilenerek hareket ettiklerini göstermektedir.