BİRLEŞME AMAÇLI ORTAKLIKLAR: DÜNYADAKİ GELİŞİM SÜRECİ VE GELİŞMİŞ PİYASALARDAKİ DURUMU

Başta teknoloji veya finansal piyasa aktörlerinin risk algısı

gibi birçok faktöre bağlı olarak, finansal piyasalarda yaşanan baş döndürücü

gelişmeler, değişen koşullara ayak uyduracak yeni finansal

araçların/hizmetlerin ortaya çıkmasına sebep olmaktadır. Bu finansal

araçlar/hizmetler bazen eskiden beri kullanılan bir yöntem veya aracın yeniden

yorumlanmasıyla ortaya çıkarken, bazen de çığır açıcı bakış açılarından ortaya

çıkabilmektedir. Tarihte blind pool ve sonrasında blank

check olarak bilinen İngiliz tarzı ortaklıkların Amerikan yorumu olan

birleşme amaçlı ortaklıklar, belli bir gelişim sürecini yaşamış, derinleşmiş

finansal piyasalarda oldukça etkin şekilde kullanılan yeni finansal araçlardan

biridir. Birleşme amaçlı ortaklıklar literatürde, önceden belirlenmiş bir süre

içerisinde, bir yatırım stratejisine bağlı kalarak, varlıkları halka arz

yoluyla yatırımcılardan temin edilen tamamen nakit veya nakde eşdeğer

varlıklardan oluşan satın alma veya birleşmeden başka bir faaliyeti olmayan

ortaklıklar olarak tanımlanmaktadır. Birleşme amaçlı ortaklıklar (SPAC, Special

Purpose of Acquisition Companies), gelişmiş finansal piyasalarda giderek artan

bir büyüme ivmesi yakalamıştır. Bunun altında yatan iki önemli sebep vardır.

Birincisi tersine birleşme yöntemiyle halka arzı küçük işletmeler için

kolaylaştırmasıdır. Geleceği parlak ve büyüme potansiyeli yüksek olan, ancak

halka arz için yeterli koşulları taşımayan işletmeler için büyüme, kolay halka arz

ve yeni finansman kaynağı sağlama gibi günümüzde gerçekten önemli sayılan

avantajlar sağlamaktadır. İkinci olarak küçük yatırımcılara, kurumsal ve/veya

büyük yatırımcıların erişebileceği özel sermaye fonları tarzında bir yatırım

imkanı sunmaktadır. Bu iki faktörün yanında gelişmesinde etkili olan diğer

faktörler ise piyasalardaki derinlik, teknolojik gelişme ve yatırımcıların

bilgi düzeyi sayılabilir. Birleşme amaçlı ortaklıklar, avantajlarının yanında

bazı önemli sorunları da beraberinde getirmektedir. Bunlardan en önemlisi

birleşme veya satın alma hedefindeki şirketin sahiplik yapısında neden olacağı

değişim veya kontrol kaybıdır. Bir diğer önemli sorun ise belirsizliktir.

Birleşme amaçlı ortaklıklar kimi zaman hedef belirleyerek kurulabilirken, kimi

zaman da sadece belirli bir sektör hedeflenerek veya hiç hedef belirlenmeden

kurulabilmektedir. Buna bağlı olarak, kurulan birçok birleşme amaçlı ortaklığın

başarısız olma ihtimali de vardır. Bu çalışmada birleşme amaçlı ortaklıkların

kısa bir tarihçesi ele alınmış, sonrasında ise dünyada ve Türkiye’deki gelişim

süreci gözden geçirilmiştir. Son olarak önemli piyasalardaki gelişimi

karşılıklı olarak ele alınmıştır. Türkçe literatürde birleşme amaçlı

ortaklıklarla ilgili fazla bir çalışma bulunmamaktadır. Yapılan çalışmalar daha

çok yasal çerçeveyi ele almaktadır. Birleşme amaçlı ortaklıklar doğru

kullanılırsa Türk ekonomisinde önemli gelişmelere katkı sağlaması mümkündür.

Ancak gerek halka arzı düşünen küçük işletmeler ve yatırımcıların bu tip

ortaklıkların özelliklerini iyi bilmesi gerekmektedir. Bu bakımdan çalışmanın

hem literatüre katkı sağlayacağı hem de yatırımcılar ve girişimciler için bir

bilgilendirme sağlayacağı düşünülmektedir. <o:p></o:p>