TÜRKİYE’DE ÂŞIKLIK GELENEĞİ

Âşıklık geleneği, Türk kültürünün köklü miraslarından biri olup Orta

Asya’dan günümüze kadar uzanan bir geçmişe sahiptir. Türk dünyasının farklı

bölgelerinde bu gelenek; Âşık, Ozan, Bahşı, Kam, Şaman, Oyun, Baksı gibi

çeşitli adlarla anılmıştır. Türkiye’de ise genellikle “Âşıklık Geleneği” olarak

bilinmekte ve Anadolu’da “Bâdeli Âşık, Halk Âşığı, Ozan, Halk Ozanı, Sazlı

Ozan, Kalem Şairi” gibi adlarla da tanımlanmaktadır.<o:p></o:p>

Âşıklar; saz eşliğinde şiir söyleyen, halk hikâyeleri anlatan, genellikle

gezgin sanatçılardır. Kervansaraylar, panayırlar, saraylar, kahvehaneler, köy

odaları, düğünler ve çeşitli toplantılar gibi mekânlarda doğaçlama ya da usta

malı şiirler söylerler. Tarih boyunca bu sanatçılar; hem sözlü hem yazılı halk

edebiyatının yaşatıcıları olmuşlardır.<o:p></o:p>

Âşıklık geleneği, zamanla İslamiyet’in etkisiyle ve yerleşik kültürle

şekillenmiş; Kur’an, hadis, tasavvuf, evliya menkıbeleri gibi dini

kaynaklardan; Arap ve Fars edebiyatından yapılan tercümelerden, destanlar,

atasözleri, masallar, fıkralar gibi sözlü halk kültüründen beslenmiştir. Bu

birikim, divan edebiyatı ve diğer yazılı kaynaklarla da zenginleşmiştir.<o:p></o:p>

Sonuç olarak,

âşıklık geleneği hem dini hem kültürel birçok unsurla yoğrulmuş, halkın

belleğini ve yaşam biçimini yansıtan güçlü bir anlatı geleneği olarak günümüze

kadar ulaşmıştır.<o:p></o:p>