TÜRK MÛSIKÎSİNDE KÖÇEKÇELERİN KLASİK BATI MÛSIKÎSİNDEKİ SÜİT FORMU İLE KARŞILAŞTIRILMASI
Özet
Türk mûsıkîsinde Köçekçe
formu adı altında bilinen ve özellikle düğün, şölen ve şenliklerde erkekler
tarafından oynanan oyunlar için bestelenmiş tür ile Klasik batı mûsıkîsinde
aynı tonda, değişik tartım ve özellikte dans parçalarının art arda
dizilmesinden oluşan Süit formu arasında, her ikisinin de
farklı dans karakterli bölümlerin bir araya gelmesiyle oluşan yapılar olmaları
bakımından benzerlikler bulunmaktadır. Ancak, tarihsel süreç açısından ne zaman
ortaya çıktıkları, icra stilleri, makamsal yapıları ve form ayrıntıları
itibarıyla aralarında farklar da bulunmaktadır. Yapısal olarak Süit formu
(Allemande, Courante, Sarabande, Gigue vb.) art arda sıralanmasından oluşur. Bu
bölümler zıt tempoda ve karakterde olsalar da, çoğunlukla aynı ana tonalitede yazılırlar. Avrupa’da 13. ve 14. yüzyıllara
kadar uzanan dans müziği geleneği zamanla çeşitli değişimlere uğrayarak
günümüze kadar gelmiştir. Bu süreç içerisinde Süit formu da çeşitli Avrupa
ülkelerinde farklı özellikler gösterse de nihai olarak birbiri ardına çalınan
dans müziği yapısını korumuştur. <o:p></o:p>
Köçekçe takımları Türk mûsıkîsinde oyun
havaları arasında değerlendirilen bir tür olmakla beraber sahip olduğu müzikal
ve makamsal zenginlikler itibari ile günümüzde çeşitli konser ve programlarda
icra edilen bir türdür. Köçekçe takımları birden fazla formun veya bölümün (Peşrev,
Köçekçe şarkıları, Kârçe, Saz Semaisi) bir araya gelmesinden oluşurlar. Batı
mûsıkîsinin Süit formuna benzer dans karakterleri gibi, Köçekçe'nin alt
bölümleri de farklı ritmik ve ezgisel karaktere sahip olabilir. Her iki
türde de müzikal öğenin bir parçası da danstır. Süit Tonal sistem
merkezli olup bölümler aynı ton içinde veya ilgili tonalitelere geçiş yaparak
ilerler. Köçekçe ise makam mûsıkîsi sistemlidir ve bölümler aynı
makamda olabileceği gibi, makamlar arası geçişler de içerebilir. Tarihsel süreç
içerisinde Batı ve Doğu uluslarının karşılıklı olarak müzikal olarak etkilenmiş
olabilecekleri veya insanın doğası gereği müzikal tercihlerinde bu tür ortak
paydalar bulabileceği düşünülmektedir.<o:p></o:p>
Anahtar
Kelimeler: Köçekçe, Süit, Makam, Tonalite, Dans Müziği.<o:p></o:p>
Atıf için künye
İnan, K. (2025). TÜRK MÛSIKÎSİNDE KÖÇEKÇELERİN KLASİK BATI MÛSIKÎSİNDEKİ SÜİT FORMU İLE KARŞILAŞTIRILMASI. BİLTEK-XIII 13. ULUSLARARASI BİLİMSEL ARAŞTIRMALAR VE GÜNCEL GELİŞMELER KONGRESİ, Paris (ss. 1).
BibTeX
@inproceedings{inan2025-314671,
author = {İnan, Kadir},
title = {TÜRK MÛSIKÎSİNDE KÖÇEKÇELERİN KLASİK BATI MÛSIKÎSİNDEKİ SÜİT FORMU İLE KARŞILAŞTIRILMASI},
booktitle = {BİLTEK-XIII 13. ULUSLARARASI BİLİMSEL ARAŞTIRMALAR VE GÜNCEL GELİŞMELER KONGRESİ},
address = {Paris},
year = {2025},
pages = {1},
url = {https://akademik.atauni.edu.tr/yayinlar/314671-turk-musikisinde-kocekcelerin-klasik-bati-musikisindeki-suit-formu-ile}
}