Düşük ve Orta Doz Kafein Alımının Konsantrik ve Eksantrik İzoinersiyal Güç Çıktılarına Etkilerinin İncelenmesi

Özet: Amaç: Bu çalışma, düşük (3 mg/kg) ve orta (6 mg/kg) doz kafein alımının izoinersiyal

direnç antrenmanı sırasında maksimum konsantrik ve eksantrik güç çıktıları, kalp atım hızı ve

algılanan efor düzeyi üzerindeki etkilerini incelemeyi amaçlamaktadır. Yöntem: Çalışma,

randomize, çift kör ve çapraz geçişli bir deneysel tasarım ile yürütülmüştür. Çalışmaya 18

sağlıklı ve fiziksel olarak aktif erkek katılımcı dahil edilmiştir. Katılımcıların boy ölçümleri

stadiometre ile, vücut kompozisyonları Tanita MC 580 cihazı ile değerlendirilmiştir. Kafein

tüketim alışkanlıkları oluşturulan Caffeine Consumption Questionnaire (CCQ) ve fiziksel

aktivite düzeyleri Uluslararası Fiziksel Aktivite Anketi (IPAQ) ile belirlenmiştir. İzoinersiyal

güç ölçümleri ise İzoinersiyal Direnç Antrenmanı ve Test Cihazı (D11 Full, Desmotec, Biella,

Italy) kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Deneysel seanslarda kafein, katılımcının vücut

ağırlığına göre ölçülmüş ve kafeinsiz kahve içinde çözülerek verilmiştir. İçecekler renk kodları

ile etiketlenerek çift kör yapı korunmuştur. Her katılımcıdan, kafein uygulama seanslarına

başlamadan önce ön test alınmış olup; diğer seanslarda randomize olarak plasebo (kafeinsiz

kahve), 3 mg/kg kafein ve 6 mg/kg kafein koşulları en az 48 saatlik aralıklarla uygulanıp, testler

tamamlanmıştır. Güç performansı ölçümleri, Desmotec D11 izoinersiyal direnç cihazı ile halfsquat egzersizi ile 4 set x 8 tekrar protokolü kullanılarak yapılmıştır. Kalp atım hızı nabız

kontrol saati ile kaydedilmiş ve algılanan zorluk düzeyi Borg Skalası ile değerlendirilmiştir.

Çalışma verileri SPSS 27.0 ile analiz edilmiş; koşullar arası farklar için Tekrarlı Ölçümler

ANOVA ve Bağımlı Örneklemler t-testi kullanılmış, etki büyüklükleri Cohen’s d ve η² ile,

ilişkiler ise Pearson korelasyonu ile değerlendirilmiştir. Bulgular ve Sonuç: Kafein

uygulamalarının performans üzerindeki etkileri incelendiğinde, maksimum konsantrik ve

eksantrik zirve güç değerlerinde anlamlı artışlar görülmüştür (p<0,01). Analiz sonuçları, hem

konsantrik (p<0,01; η²=0,663) hem de eksantrik (p<0,01; η²=0,700) zirve güçte anlamlı farklar

bulunduğunu göstermiş olup; en yüksek değerler 6 mg/kg dozunda elde edilmiştir (η² ≈ 0,48,

yüksek etki büyüklüğü). Post-hoc analizler, plasebo, 3 mg/kg ve 6 mg/kg kafein

uygulamalarının ön test değerlerine kıyasla istatistiksel olarak anlamlı biçimde daha yüksek

zirve güç ürettiğini ortaya koymuştur. Buna karşın, efor düzeyi ve kalp atım hızı üzerinde

anlamlı bir etkisi bulunmamıştır (p>0,05). Ancak, tek değişkenli analiz sonuçları, egzersiz

öncesi kalp atım hızı açısından 6 mg/kg kafein uygulamasının 3 mg/kg uygulamasına göre

anlamlı biçimde daha yüksek değerlere sahip olduğunu göstermiştir (p<0,05). Sonuç olarak,

bu çalışma kafein alımının (özellikle 6 mg/kg dozda) maksimum kas gücü performansını

anlamlı biçimde artırdığı, ancak algılanan efor ve kardiyovasküler yanıtlar üzerinde sınırlı

etkiye sahip olduğunu ortaya koymuştur. Bulgular, kafeinin akut ergojenik bir destek olarak

özellikle yüksek yoğunluklu kuvvet performanslarında kullanılabileceğini desteklemektedir.

Anahtar Kelimeler: Kafein, Konsantrik, Eksantrik, İzoinersiyal, Güç