Tüberküloz Tedavisinde İlaç Direnci ve Tedavi Rejiminde Umut Vadeden Yeni İlaçlar

Özet

Tüberküloz, son 2 yılda %14 artışla 2021 yılında tahminen 1,6 milyon insanın

ölümüne yol açarak dünyanın önde gelen bulaşıcı hastalığı olmaya devam

etmektedir. Son iki yıldaki TB ve çoklu ilaca dirençli (ÇİD-TB) vakalarının

sayısındaki bu artış, COVID-19 pandemisinin tüberküloz üzerindeki derin

etkisini de yansıtmaktadır. M. tuberculosis’de artan ilaç direnci insidansı,

mevcut antibiyotiklerin etkinliğini azalttı ve bu hastalıkla mücadele çabalarını

karmaşık hale getirdi. Günümüzde yalnızca yeni ilaçların geliştirilmesine

değil aynı zamanda, tedavi başarısını artırmak ve antibiyotik direncinin daha

fazla yayılmasını önlemek için optimize edilmiş ilaç kombinasyonlarının

belirlenmesine de acilen ihtiyaç vardır.

Son 10 yıl içerisinde MDR/XDR tadavisine eklenen üç yeni ilaç (bedaquilin,

delamanid ve pretomanid) ve yeniden tasarlan iki yeni ilaç (linezolid

ve klofazimin) hastaların tedavisi için umut ışığıdır. Ancak bu ilaçların

kombinasyonları ve uygun dozları için çalışmalar devam etmektedir. Ayrıca

toksisitesi düşük, etkili ve tamemen oral kullanımlı yeni ilaç hedefleri (GyrA/B,

ATP sentaz, QcrB, DprE1, FadD32, Pks13 ve MmpL3) için hayvan deneyleri

ile preklinik çalışmalar dünyanın bir çok ülkesinde yürütülmekte ve sonuçlar

bilim dünyası ile paylaşılmaktadır.