SOMUT OLMAYAN KÜLTÜREL MİRAS TAŞIYICISI KANAVİÇE İŞLEMELER VE DANTELLER (TENTENELER): ERZURUM’UN OLTU İLÇESİNDEN ÖRNEKLER

Geçmişle günümüz arasında köprü görevi üstlenen ve somut olmayan el sanatlarından biri

kanaviçe işlemeler, diğeri ise dantellerdir. Geleneksel el sanatlarından olan Türk

işlemelerinde kullanılan çok çeşitli teknikler bulunmaktadır. Bu tekniklerden kanaviçe, iğne

ile yapılan tarihi çok eskilere dayanan geleneksel el sanatlarımızdan biridir. Çok zevkli ve

gösterişli olan kanaviçe işlemeler, toplumun yaşam biçimini ve kültürünü yansıtmaktadır.

Evin çeşitli alanlarında örtü ve süsleme amaçlı olarak kullanılan kanaviçe işlemeli ürünler

zengin renk ve motif çeşitliliğine sahiptir. Anadolu kadını havlu, masa ve sandalye örtüsü,

minder, perde, seccade, peçete ve yatak örtüsünü çeşitli kanaviçe desenleriyle süsleyerek

kullanmıştır.

Türk kadının özgün zevkini yansıtan ve özellikle kadınların etkin olduğu en önemli el

sanatlarından biri de dantellerdir. Danteller ürünün kenarlarında veya yüzeyinde aplike

edilerek kullanıldığı gibi geometrik motiflerin yan yana eklenmesi veya bütün olarak

örülmesiyle oluşan büyük ya da küçük parçalar şeklinde de yapılabilir. Bu el sanatı ev

eşyalarını süsleme amacının dışında kadınların boş vakitlerini değerlendirmek ve kazanç

sağlamak amacıyla da yapılmaktadır.

Kanaviçe ile dantel, kirkitli ve mekikli dokumacılık gibi günlük ihtiyaçları karşılamak için

değil, kadınların evlerini, kullandıkları kıyafetleri, eşyaları süslemek amacıyla yapılmış,

onların ince duygu ve düşüncelerini yansıtan el sanatı ürünlerin ortaya çıkmasına vesile

olmuştur. Gelin sandıklarının vazgeçilmezi olan kanaviçe ve danteller, bölgeden bölgeye

farklılıklar göstermesine rağmen her iki el sanatında da genellikle bitkisel ve geometrik

motiflerin uygulandığı görülmektedir.

Bu çalışmada Erzurum’un Oltu ilçesinde yapılan kanaviçe ve danteller işleme, örme şekilleri

ve motifleri bakımından detaylı biçimde ele alınmış, literatür çalışmalarıyla desteklenmiştir.