DOĞU KARADENİZ BÖLGESİ’NDE DOKUMACILIK VE GENEL ÖZELLİKLERİ

: Dokuma, tarih öncesi dönemlerden beri kültürlerle birlikte var olan ve sürekli gelişim gösteren bir

sanattır. Toplumların gelişim, kültür, inanç, gelenek, yaşam tarzı, duygu ve düşüncelerini yansıtırlar.

Dokumalarda kullanılan bitkisel, hayvansal motifler, semboller, gökyüzü ile ilgili motifler ve yazılar,

bugün bizim için kültürleri anlatan vesikalardır. Çalışmanın konusunu Doğu Karadeniz Bölgesi’nde

günlük hayatta bölge insanının ihtiyaçlarını karşılamak üzere kullandıkları, geleneksel el sanatlarından

olan dokumalar oluşturmaktadır. Bölgede yapılan alan araştırmalarında tespit edilen havlı, havsız kirkitli

dokumalar ve mekikli dokumalar kullanım amacı, malzeme, renk, dokuma tekniği, motif, kompozisyon

özellikleri açısından incelenmiştir. Alan araştırmaları için yapılan seyahatler Artvin, Bayburt, Giresun,

Gümüşhane, Rize ve Trabzon’un dokuma yapılan merkez ilçe ve köylerine gerçekleştirilmiş, tespit edilen dokumalar incelenmiştir. Yapılan alan araştırması sonucunda bölgede geleneksel dokumaların geçmişten günümüze kadar devam ettiği, ancak teknolojinin getirdiği yenilikler karşısında daha az dokunduğu ve kullanıldığı görülmektedir. Artvin ve Bayburt’ta havlı, havsız kirkitli dokuma ve mekikli dokumalar, Giresun, Gümüşhane, Rize ve Trabzon’da ise havsız kirkitli dokumalarla mekikli dokumaların

yapıldığı gözlemlenmiştir. Havlı ve havsız kirkitli dokumalarda yün ve pamuk ipliği, mekikli dokumalarda kenevir, pamuk, yün ve az miktarda ipeğin kullanıldığı görülmektedir. Yün ipliklerde erken tarihli

örneklerde doğal boyalar bulunurken son dönemde yapılan dokumalarda kimyasal boyalarla boyalı ipliklerin kullanıldığı yöre insanı tarafından ifade edilmiştir. Dokumalarda kamçılı, germe, sarma ve şal

tezgâhı adı verilen tezgahlardan faydalanılmaktadır. Bölgede yapılan çalışma sonunda Artvin ve Bayburt’ta tespit edilen halı ve kirkitli havsız dokumalarda daha fazla motif ve kompozisyon zenginliğinin

olduğu gözlenmiştir. Dokuma tekniği olarak mekikli dokumalarda genellikle bezayağı tekniğinin kullanıldığı ve desenlerinin ise genellikle kumaş tezgâh üzerinde dokunurken yapıldığı görülmektedir