DOĞU KARADENİZ BÖLGESİ DOKUMALARINDA KOMPOZİSYON DÜZENLEMESİ
Özet
Öz: El sanatlarında kullanılan motifler çeşitli biçim, form ve düzenlemelerle bir kompozisyon
oluşturacak şekilde yüzeyleri süslemektedir. Bu uygulamaların halı, düz dokuma (kilim,
cicim, zili) ve kumaş dokumalarda da geçmişten bugüne sürekli bir gelişim içerisinde varlığını
sürdürdüğü görülmektedir. Halı, düz dokuma ve kumaş dokumalarda çeşitli motifler
kullanılarak, belli kurallar dâhilinde bu ürünlerin yüzeyinde belli şemalar düzenlenmekte ve
en küçük birim olan motifle oluşan bütüne “kompozisyon” adı verilmektedir. Yüzyılların
getirdiği bilgi birikimi ve tecrübeye dayanarak, el sanatlarında kullanılan motiflerde meydana
gelen üsluplaşmayla oluşan ve bu motiflerle düzenlenen kompozisyonlarda zengin bir
çeşitlilik meydana gelmiştir.
Bu çalışmada Doğu Karadeniz Bölgesi dokumalarında tespit edilen kompozisyon
düzenlemeleri ele alınmış ve geçmiş dönemlerdeki kompozisyonlarla bölge dokumalarındaki
kompozisyonların benzerlikleri incelenerek karşılaştırma yapılmıştır. Çalışma yöntemi
olarak bölgeye gidilerek dokumaların tespiti yapılıp fotoğrafla belgelenmiş, kaynak kişilerle
yüz yüze görüşmeler yapılmış, bilgiler alınmıştır. Doğu Karadeniz Bölgesi’nde yapılan alan
araştırması sonucunda elde edilen dokumalara dayanarak, madalyonlu (göbekli), motiflerin
diyagonal yerleştiği (sonsuzluk prensibi), mihraplı, zeminin yatay veya dikey bantlara
ayrılması, simetrik, tasvirli (nesneli) ve yazı motifli kompozisyon düzenlemelerinin
kullanıldığı sonucuna varılmıştır.
Atıf için künye
Selçuk, K., & Yurttaş, H. (2020). DOĞU KARADENİZ BÖLGESİ DOKUMALARINDA KOMPOZİSYON DÜZENLEMESİ. Motif Akademi Halkbilimi Dergisi, 13(31), 1193–1217. https://doi.org/10.12981/mahder.738091
BibTeX
@article{selcuk2020-297741,
author = {Selçuk, Keziban and Yurttaş, Hüseyin},
title = {DOĞU KARADENİZ BÖLGESİ DOKUMALARINDA KOMPOZİSYON DÜZENLEMESİ},
journal = {Motif Akademi Halkbilimi Dergisi},
year = {2020},
volume = {13},
number = {31},
pages = {1193--1217},
issn = {1308-4445},
doi = {10.12981/mahder.738091},
url = {https://akademik.atauni.edu.tr/yayinlar/297741-dogu-karadeniz-bolgesi-dokumalarinda-kompozisyon-duzenlemesi}
}