Sokakta Çalışan Çocuklar

Çocuk işçiliği ve çeşitli sosyal riskler taşıyan biçimi olan sokakta çalışan çocuklar sorunu,

hem Dünya genelinde hem de Türkiye’de acil müdahale edilmesi gereken bir durum olarak

karşımıza çıkmaktadır. Çocukların sokakta çalışması sorunu toplumsal bir sorun olup,

nerdeyse tüm ülkelerde de görülen evrensel bir gerçekliktir. Çocukları sokağa iten nedenler

çeşitlilik göstermektedir. Ebeveynlerden istismar ve ihmal görme, ebeveynlerin eğitim

seviyesinin düşüklüğü, ailenin düşük sosyo-ekonomik koşulları, ebeveynlerden birinin

yokluğu, üvey anne veya baba ile yaşama, aile bütçesine katkı sağlama ve kendi

ihtiyaçlarını giderme beklentisi, ailenin çocuğun sokakta çalışmasını olağan olarak

görmesi, ailede alkol kullanan veya madde bağımlısı olan bireylerin olması, kırdan kente

göçler, işsizlik, savaşlar, yoksulluk, kültürel ve çevresel etkenler çocukların sokakta

çalışmasına/yaşamasına neden olabilmektedir. Çocuklar sokakta tartıcılık yapma, mendil

ve simit satma, araba camı silme, ayakkabı boyama, su ve çiçek satma gibi çeşitli işlerde

çalışmaktadırlar. Sokakta çalışan çocukların yapmış oldukları işler beraberinde birçok riski

getirebilmekte ve bu durum çocuklar için tehdit oluşturmaktadır. Bu durumdaki çocuklar

istismar ve ihmal durumları, yaralanma, hastalıklara yakalanma, çeşitli suçlara karışma,

kazalara maruz kalma, alkol ve madde kullanımına başlama gibi tehlikeler ile karşı karşıya

kalabilmektedirler. Çocuk Hakları Sözleşmesi’nde geçen eğitim, sağlık, korunma hakkı

gibi birçok haklarından da bu çocuklar mahrum kalmaktadır. Sokakta çalışan çocuklar ile

ilgili genel durumu ortaya koymak, sokakta çalışan çocuklara yönelik mevzuatı ve yapılan

çalışmaları inceleyerek değerlendirme amaçlı yapılan bu araştırmada, nitel araştırma

yöntemlerinden durum çalışması kullanılmıştır. Çalışmanın grubunu 47 kaynak çalışma ve

ilgili mevzuatlar oluşturmaktadır. Sokakta çalışan çocukların aile denetiminden uzak

oldukları ve bu nedenle sokakta karşı karşıya kalmış olduğu problemlerle ailelerinin

desteği olmadan bu risklerle mücadele ettikleri, bu durumun çocukların güvenliğine tehdit

oluşturduğu ve aileleri ile olan bağlarını zayıflattığı belirtilebilir. Sokakta yaşayan/çalışan

çocukların giderek denetimsizleşen yaşamlarında, sokağın kendilerine sunduğu serbestlik

alanında yeni tutumlar kazanacakları, bu tutumlarının toplumun ve ailesinin değerlerinormları ile çatışabilmesi nedeniyle bu çocukların toplumsal bütünleşmelerini sağlamaları

zorlaşabilecektir.

Anahtar Kelimeler: Çocuk, Sokakta çalışan çocuk, çocuk işçi