Üniversite Öğrencilerinin Görüşleriyle Uzaktan Eğitim ile Örgün Eğitimin Karşılaştırması

ÖZET<o:p></o:p>

Her geçen gün gelişen ve değişen

dünyada insanların, bilişsel, sosyal, toplumsal yaşam gelişimlerini büyük

oranda etkileyen eğitim ve öğretim sistemlerinin değişip gelişmesi de

kaçınılmaz olmaktadır. Eğitim sistemleri üzerinde yapılan pilot uygulamalarla

ortaya çıkan fırsat durumları değerlendirilerek genele uygulanan eğitim

stratejileri güçlendirilmeye çalışılmaktadır. Bilim ve teknolojinin

ilerlemesine bağlı olarak eğitimde dijitalleşme yerini almıştır(Ateş ve Altun,

2008; Deperlioğlu ve Yıldırım, 2009; Şenkal ve Dinçer,2012; Varol, 2001). Nitekim

günümüzde kullanılan eğitim materyallerine( tablet, akıllı tahta, similasyon,

mikroskop, projeksiyon cihazı, beyaz tahta vs.) sınıf ortamlarına, laboratuvarlara,

uygulama alanlarına bakıldığında önceden denenmiş ve yarar sağlamış olan

uygulamalar sınıflara, okullara ve eğitime kazandırılmıştır. Bunun yanı sıra

eğitimini çalışma hayatıyla birlikte devam ettirmek isteyen, aynı anda iki

üniversite okumak isteyen ya da herhangi bir sebeple eğitim ortamında

bulunamayacak bireylerin eğitim hakkını

kullanmalarının önünü açan uzaktan eğitim uygulamaları yine eğitim

sistemlerinin yaşanılan zamana göre entegrasyonunun sağlanmasına yönelik

girişimlerin sonucunda kullanılabilir hale getirilmiştir. Ayrıca günümüzde

hibrit (karma model) model olarak birçok yükseköğretim kurumunda örgün ve

uzaktan eğitim aynı öğrenci gruplarına bir arada kullanılmaktadır. Geçmişte

birçok süreçten geçen eğitim uygulamaları günümüzde örgün ve uzaktan olmak

üzere genel olarak 2 başlık altında ele alınabilirken günümüzde hibrit model de

eklenerek 3 başlık haline dönüştüğü söylenebilir. Sürekli bir değişim ve gelişim içerisinde olan

eğitim uygulamalarının bu dinamik yapısının temelinde; insana görelik, duruma

görelik, bireysel farklılıklara yönelik, günün koşullarına görelik durumları

önemli yer tutmaktadır. İnsanların eğitim haklarının her durum ve koşulda

kullanılabilmeleri adına sürekli olarak yeni bir değişim ve dönüşüme hazır

yapısını da korumaya devam edeceği görülmektedir. Toplumların başarılı

olmasında toplumu oluşturan bireylerin eğitim seviyeleriyle önemli bir ilişkisi

olduğu (Al ve Madran, 2004) gerçeği göz önüne alındığında yapılan çalışmaların

ne denli değerli oldukları görülebilir. <o:p></o:p>

Son yıllardaki teknolojik gelişmelerin

eğitimde kullanımını sıklaştırdığı ve geliştirdiği uzaktan eğitim için yapılan

tanımlara bakılacak olunursa; uzaktan eğitim, gerekli tüm fiziki şartların,

araç-gereç ve alt yapının, öğrenci ve öğretmenin bir araya getirilmesiyle

ortaya çıkar(Gürer, Tekinarslan ve Yavuzalp, 2016; Türkoğlu, 2003). Başka bir

tanımda öğrenen ve öğretenin farklı mekânlarda olduğu, ders kaynakları ve

etkileşim için teknolojiden faydalanılmasıyla ortaya çıkan eğitimdir (Çukadar

ve Çelik, 2003; Odabaş, 2003). Uzaktan eğitim, kaynak ile alıcı arasında

bağlantı kurabilen sistemdir (Eygü ve Karaman, 2013). Yapılan tanımlardan

hareketle uzaktan eğitim için, daha geniş hedef kitleye ulaşma potansiyeline

sahip, mekana bağımlı olmadan, teknoloji temelinde yürütülen eğitimdir

denilebilir. Örgün eğitim ise,

bireylerin bir araya gelerek sınıf ortamını kullandıkları, aktif bir etkileşim

içerisinde bulunma imkânı sağlayan, sınıf içerisinde öğretim personelinin

bulunduğu eğitim uygulamalarıdır.<o:p></o:p>

Karma eğitim uygulamalarının

kullanıldığı yükseköğretim kurumlarında, bu uygulamayı kullanmanın sınırlılık

ve avantajları göz önünde bulundurularak başlatıldığı düşünülmektedir. Ancak

hibrit eğitim alan yükseköğretim kurumu öğrencilerinin örgün eğitim ve uzaktan

eğitim uygulamalarına ilişkin görüşleri ayrı zamanlarda ve farklı dönemlerde

ayrı ayrı çalışmalarda incelenmiş olmasına rağmen bu iki eğitim uygulamasının

yükseköğretim öğrencileri görüşleriyle

karşılaştırılması çalışmasına rastlanmamıştır. Bu sebeple örgün eğitim

ile uzaktan eğitimin bir arada kullanıldığı yükseköğretim kurumlarında okuyan

öğrencilerin bu eğitim uygulamalarına yönelik görüşlerine dayalı, bu eğitim

uygulamalarının karşılaştırmalarının yapılması bu çalışmanın amacını

oluşturmaktadır.<o:p></o:p>

Bu amaçla çalışma, tarama

modellerinden nitel araştırma (durum çalışması) yöntemi kullanılmıştır. Çalışma

grubunu 40 yükseköğretim öğrencisi oluşturmaktadır. Hedeflenen çalışma

grubundaki öğrenci sayısı 100 olsa da 30 görüşmeden sonra cevapların tekrar

ettiği görüldüğünden 40 öğrenci ile görüşüldükten sonra görüşmeler

tamamlanmıştır. Çalışmanın örneklemi evren içerisinden basit tesadüfi örnekleme

yöntemiyle oluşturulmuştur. Çalışmanın verileri yarı yapılandırılmış görüşme

formu kullanılarak ve yüz yüze görüşmeler yapılarak toplanmıştır. Başta nitel

veriler için sorular hazırlanıp, uzman ve katılımcılardan anlaşılırlık onayı

alındıktan sonra veriler toplanarak analizleri yapılmıştır. Verilerin analizi,

katılımcı görüşleri doğrultusunda betimsel analiz ve içerik analizi

kullanılarak yapılmıştır. Elde edilen verilerin tema ve alt temaları

görüşmelerde ortaya çıkan görüşler doğrultusunda oluşturulmuştur. Araştırma

verilerinin analizinde betimsel analiz ve içerik analizi teknikleri

kullanılmıştır. Betimleyici analiz; elde edilen verilerin önceden belirlenen

temalara göre özetlenip yorumlandığı, görüşülen kişilerin görüşlerini çarpıcı

bir şekilde yansıtmak için doğrudan alıntıların sıklıkla kullanıldığı ve

sonuçların neden-sonuç ilişkileri çerçevesinde yorumlandığı bir analiz

tekniğidir. (Yıldırım ve Şimşek, 2000). Betimsel analiz tekniği, üç adım (veri

indirgeme, veri sunumu, çıkarım ve doğrulama) çerçevesinde

gerçekleştirilmiştir. Verilerin sunumunda atıf seçiminde çarpıcı (farklı

görüş), açıklayıcı (temaya uygunluk), çeşitlilik ve uç örnekler kriterleri

dikkate alınmıştır (Ünver, Bümen ve Başbay, 2010). Formlardan elde edilen

veriler önce Office programına aktarılmış, birkaç kez okunmuş ve bunun için

kodlama oluşturulmuştur. Ardından kodlar bir araya getirilerek ve araştırma

bulgularının ana hatlarını oluşturacak temalar ortaya konularak betimsel ve

içerik analizleri yapılmıştır.<o:p></o:p>

Çalışmanın bulgularında uzaktan

eğitimin mekan ve zamandan bağımsız olması (n:10), senkron ve asenkron ders

yapma imkanı sunması (n:4), teknoloji ile iç içe olunması sebebiyle teknolojik

materyallerin kullanımını geliştirmesi (n:2)

olumlu yönlerinde; internet, elektrik, cihaz gibi teknolojik aletlere

bağımlı olması(n:16), verimliliğinin düşük olması(n:6), öğrenci-öğretmen,

öğrenci-öğrenci etkileşiminin sınırlılığı(n:5), uygulamalı derslerin

yapılamaması(n:5), teknolojiye yüksek maruziyet dolayısıyla sağlık sorunlarına

yol açabilmesi (n:2) olumsuz öne çıkan

kodlar olmuştur. Örgün eğitimin öğretici ve arkadaş etkileşiminin olması

(n:28), verimliliğinin daha fazla olması (n:22), uygulamalı derslerin

işlenebilmesi (n:12), ders süresinde esnek davranılabilmesi sebebiyle derslerin

daha detaylı işlenebilmesi (n:8), öğrencinin derslerde daha aktif rol

alabilmesi (n:6), herhangi bir dış enerjiye bağımlı olmadığından derslerin

kesintisiz işlenebilmesi (n:5), öğrencilik hissini daha iyi vermesi (n:4)

olumlu yönlerine ilişkin; aileden uzakta

olma (n:2), mekana bağlı olması (n:2) olumsuz yönlerine ilişkin öne çıkan

kodlar olmuştur.<o:p></o:p>

Çalışmanın tartışma ve sonuç

bölümünde bulgular alan yazında yer alan konuyla ilgili çalışmalarla tartışılmıştır.

Çalışmanın sonucunda örgün eğitimin etkileşim içermesi yönüyle uzaktan

eğitimden daha kullanılabilir görüldüğü, daha verimli bir eğitim olduğu,

uygulamalı derslerin işlenebilir olması sebebiyle mesleğe yönelik hazırlama

noktasında daha iyi imkanlar sunduğu sonuçlarına ulaşılmıştır. Ayrıca uzaktan

eğitimin, mekâna ve zamana bağlı olmaması, eş zamanlı ve eş zamanlı olmayan

ders imkanlarının olması ve çağın gereklerine uygun olarak teknoloji kullanımın

yaygınlaştırılmasına katkı sağlaması yönleriyle örgün eğitimden olumlu noktada

farklılaştığı sonuçlarına ulaşılmıştır. Uzaktan eğitimde bilgisayar destekli

materyallerin kullanılmasının eğitimin verimliliğini arttırdığını belirten

araştırma (Kör, Çataloğlu ve Erbay, 2013) gibi bu çalışmanın sonuçlarıyla

farklı sonuçlar veren çalışmalarla ve uzaktan eğitim uygulamalarında yüz yüze

etkileşim eksikliğinin olması, aktif katılım eksikliği, motivasyon eksikliğinin

olması sebebiyle kendini sistem dışında hisseden öğrencilerin olması sonucuna

ulaşılan (Bilgiç ve Tüzün, 2015) ve

yapılan bu çalışmayla benzer sonuçları veren çalışmalarla tartışılmıştır. Öneriler

başlığı altında gün geçtikte gelişen uzaktan eğitimin diğer paydaşlarıyla da

yapılan çalışmaların güncellenmesine ilişkin önerilerde bulunulmuştur. Bunun

yanı sıra uzaktan eğitimin geliştirilebilmesine katkı sağlayacak öğrenci ve

öğretmen görüşlerine dayalı karşılaştırmalı çalışmaların yapılması önerisinde

bulunulmuştur.<o:p></o:p>

Anahtar

Kelimeler: uzaktan

eğitim, örgün eğitim, öğrenci<o:p></o:p>

Kaynakça<o:p></o:p>

<!--[if !supportLists]-->1.

<!--[endif]-->Al,

U., & Madran, O. (2004). Web tabanlı uzaktan eğitim sistemleri: Sahip

olması gereken özellikler ve standartlar. Bilgi

Dünyası, 5(2), 259-271.<o:p></o:p>

<!--[if !supportLists]-->2.

<!--[endif]-->Ateş,

A. & Altun, E. (2008). Bilgisayar Öğretmeni Adaylarının Uzaktan Eğitime

Yönelik Tutumlarının Çeşitli Değişkenler Açısından İncelenmesi. Gazi University Journal of Gazi Educational

Faculty (GUJGEF), 28(3), 125-145.<o:p></o:p>

<!--[if !supportLists]-->3.

<!--[endif]-->Bilgiç,

H. G., & Tüzün, H. (2015). Yükseköğretim kurumları web tabanlı uzaktan

eğitim programlarında yaşanan sorunlar. Açık öğretim Uygulamaları ve

Araştırmaları Dergisi, 1(3), 26-50.<o:p></o:p>

<!--[if !supportLists]-->4.

<!--[endif]-->Deperlioğlu,

Ö., Yıldırım, R. (2009). Mesleki eğitimin uzaktan eğitim ile desteklenmesi ve

örnek uygulama. Afyon Kocatepe

Üniversitesi Fen Ve Mühendislik Bilimleri Dergisi, 9(1), 61-70.<o:p></o:p>

<!--[if !supportLists]-->5.

<!--[endif]-->Kör,

H., Çataloğlu, E., & Erbay, H. (2013). Uzaktan ve örgün eğitimin öğrenci

başarısı üzerine etkisinin araştırılması. Gaziantep

University Journal of Social Sciences (http://jss.gantep.edu.tr) 2013 12(2)

Technology Special Issue:267-279

ISSN: 1303-0094<o:p></o:p>

<!--[if !supportLists]-->6.

<!--[endif]-->Şenkal,

O. & Dinçer, S. (2012). Geleneksel sınıfların uzaktan eğitim platformuna

dönüştürülmesi: bir model çalışması. Bilişim

Teknolojileri Dergisi, 5(1), 13-18.<o:p></o:p>

<!--[if !supportLists]-->7.

<!--[endif]-->Ünver,

G., Bümen, N. T., & Başbay, M. (2010). Yönetici, Öğretim Elemanı ve

Öğrencilere Göre Ortaöğretim Alan Öğretmenliği Tezsiz Yüksek Lisans Programinin

Etkililiği. Educational Sciences: Theory

& Practice, 10(3).<o:p></o:p>

<!--[if !supportLists]-->8.

<!--[endif]-->Varol,

N. (2001). İnternet’in uzaktan eğitimdeki konumu. Akademik Bilişim, 1-2.<o:p></o:p>

<!--[if !supportLists]-->9.

<!--[endif]-->Yıldırım.

A. & Şimşek H., (2000), Sosyal

Bilimlerde Nitel Araştırma Yöntemleri, Seçkin Yayıncılık, Ankara.<o:p></o:p>