TEKNOLOJİ BAĞIMLIĞI- BİLİNÇLİ FARKINDALIK İLİŞKİSİ ÜZERİNE BİBLİYOMETRİK BİR ANALİZ
Özet
Teknoloji bağımlılığı; dijital cihazların artan yaygınlığı ve hizmetlerin aşırı kullanımıyla
birlikte bireylerin teknolojiyi uzun süreli, yanlış ve bilinçsizce kullanımı sonucunda ortaya
çıkmıştır. 1990 yılında tıp literatürüne girmiş olan teknoloji bağımlılığı üzerinde anlaşmaya
varılmış bir tanım veya tanı kriteri bulunmamakta ve davranışsal bağımlılığın bir alt
kategorisi olarak kabul edilmektedir. Teknoloji bağımlılığı; bireylerde yapmak zorunlu
oldukları işleri ihmal etme, sorumluluklarını yerine getirememe gibi fiziksel ve ruhsal
birçok probleme sebep olmaktadır. Teknoloji bağımlılığı araştırmalarında etkili davranışı
izleme ve müdahale önemlidir. Türkçe karşılığı “bilinçli farkındalık” olan “mindfullness”,
teknoloji bağımlılığıyla mücadelede etkili bir yöntemidir. Bilinçli farkındalık, insanların
anlık deneyimlerini daha iyi algılayıp çözümlemelerine, otomatik davranış ve duygusal
kalıplardan kurtulmalarına ve olumsuz uyaranlara karşı olumlu tepkileri
kolaylaştırmalarına yardımcı olmaktadır. Bu doğrultuda, bağımlı bireyler üzerinde bilinçli
farkındalık eğitim ve uygulamaları ile, kendi duygu durumları, düşünceleri, davranışlarının
farkında olarak otomatik davranıştan kurtuldukları için bağımlılık seviyelerinde düşüşler
gözlemlenmektedir. Bu nedenle bu çalışmada, teknolojik bağımlılık ve bilinçli farkındalık
konusunda yapılan akademik çalışmaların bibliyometrik analizinin yapılması
amaçlanmıştır. Çalışmada Web of Science ve Scopus veri tabanlarında önce “teknoloji
bağımlılığı (technology addiction)” ve ardından “bilinçli farkındalık (mindfulness)”
anahtar kelimeleri üzerinde ayrı ayrı inceleme yapılmış ve ana çalışmalara ulaşılmış ve
VOSviewer yazılım aracı kullanılarak anahtar kelimeler arasında eş birliktelik analizi
yapılarak, analiz sonucunda anahtar kelimeler arasındaki bağlantılar ortaya konulmuştur.
Bu çalışmada ayrıca, Web of Science ve Scopus veri tabanlarında teknoloji bağımlılığı ve
bilinçli farkındalık anahtar kelimeleri birlikte incelenmiş ve bu iki kavramın birlikte
incelendiği çok az sayıda çalışma olduğu görülmüştür. Sonuç olarak özellikle teknoloji
bağımlılığıyla başa çıkmak için etkili çözümler veya önleme teknikleri hakkında az sayıda
çalışma bulunmaktadır. Bu doğrultuda yapılacak çalışmaların artırılması teknoloji
bağımlılığıyla mücadelede etkili olacaktır.
Atıf için künye
Taş, H. G., & Erzincanlı, Y. (2023). TEKNOLOJİ BAĞIMLIĞI- BİLİNÇLİ FARKINDALIK İLİŞKİSİ ÜZERİNE BİBLİYOMETRİK BİR ANALİZ. İnsan Hakları Eğitim ve Kültür Araştırmaları Dergisi, 1(2), 69–82. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/3464395
BibTeX
@article{tas2023-292536,
author = {Taş, Halil Gökhan and Erzincanlı, Yıldız},
title = {TEKNOLOJİ BAĞIMLIĞI- BİLİNÇLİ FARKINDALIK İLİŞKİSİ ÜZERİNE BİBLİYOMETRİK BİR ANALİZ},
journal = {İnsan Hakları Eğitim ve Kültür Araştırmaları Dergisi},
year = {2023},
volume = {1},
number = {2},
pages = {69--82},
issn = {3023-4751},
url = {https://akademik.atauni.edu.tr/yayinlar/292536-teknoloji-bagimligi-bilincli-farkindalik-iliskisi-uzerine-bibliyometrik-bir}
}