Güneydoğu Anadolu Bölgesindeki Büyükbaş Hayvancılık İşletmelerinde Uygulanan Yetiştirme Teknikleri: Şanlıurfa İli Merkez Eyyubiye İlçesi Örneği

Bu araştırma, Güneydoğu Anadolu bölgesindeki sığırcılık işletmelerinde

yapılan yetiştiricilik uygulamaları, karşılaşılan sorunlar ve çözüm önerilerini ortaya

koymak üzere Şanlıurfa ili Eyyubiye ilçesi örneğinde yürütülmüştür. Bu amaçla 135

adet işletme basit tesadüfi örnekleme yöntemi ile seçilerek yetiştiricilerle yüz yüze

anket çalışması yapılmıştır. İşletmelerin %68.5’inde suni tohumlama yaptırılmadığı

ve %44.3’ünün ise suni tohumlamayı doğru bulmadığı tespit edilmiştir. İneklerde

kızgınlığın belirlenmesinde yetiştiricilerin %80.7‘sinin birden fazla sayıda kızgınlık

belirtisini dikkate alarak kızgınlıkları tespit ettikleri belirlenmiştir. Ayrıca,

işletmecilerin %75.7’sinin düvelerini 1.5 yaşına ulaştığında boğaya verdikleri veya

suni tohumlama yaptırdıkları da tespit edilmiştir. İlave olarak, yetiştiricilerin

%47.4’ü inekleri doğumdan sonraki ilk kızgınlıkta tabii aşım veya suni tohumlama

yaptırdıkları da saptanmıştır. Bu uygulamanın ineklerin üreme sağlığı ve verimleri

açısından hatalı bir uygulama olduğu söylenebilir. Eyyubiye ilçesinde yetiştirilen

ineklerin önemli bir oranda (%48.3) kontrolsüz bir şekilde kendiliğinden kuruya

çıkmaları diğer dikkat çekici bir durum olarak değerlendirilmiştir. Sığırcılık

işletmelerinin büyük çoğunluğunda (%64.4‘ünde) hayvanların verim kayıtları

tutulurken, %35.6’sında tutulmadığı, ancak kayıtların kapsam ve içerik bakımından

yetersiz olduğu belirlenmiştir. Çalışma kapsamındaki sığır çiftliklerinin %65.5’inde

seyyar makine ile sağım, %19.3’ü sağım ünitelerinde ve %15.1’inde de elle sağım

yapıldığı saptanmıştır. Sağım öncesi sığır işletme sahiplerinin %66.4 oranında meme

temizliği yaptığı, %33.6’sınında yapmadığı belirlenmiştir. İşletmelerde kullanılan

sağım makinelerinin temizlenme sıklıkları incelendiğinde, %8.7’sinin günde bir defa,

%8.7’sinin iki günde bir defa, %58.7’si hafta da bir kez temizlendiği, %24.0’ünün de

ise ayda bir temizlik yapıldığı tespit edilmiştir. Sağım öncesi meme temizliği yapma

ve sağım makinelerinin temizlikleri gibi uygulamalarda yetersiz kalındığı, sağılan

sütün işleme tesislerine ulaştırılmadan önceki periyotta uygun olmayan koşullarda

muhafaza edildiği belirlenmiştir. İlçedeki sığır yetiştiricilerinin büyük bir çoğunluğu

da (%78.2) işletmelerinde hastalık görüldüğünde veteriner sağlık hizmeti aldıklarını

ifade etmişlerdir.