Böceklere dayanıklılık ıslahında genetik mühendisliğinin kullanımı
Özet
Zararlı
böcekler, dayanıksız bitkilerin veriminde ve kalitesinde önemli düşüşlere neden
olurlar. Zararlılarla mücadelede ekim nöbeti, biyolojik kontrol ve pestisit
kullanımı gibi değişik yöntemler uygulanmaktadır. Bunlardan ekim nöbeti ve
biyolojik kontrol uygulamalarından alınan sonuçlar sınırlıdır. Zararlılarla
savaşta günümüzde pestisitler yaygın olarak kullanılmaktadır. Ancak,
pestisitler çevre ve insan sağlığı üzerine olumsuz etkileri yanında ekolojik
dengenin bozulmasına da neden olmaktadırlar. Bu konuda en etkili uygulama
dayanıklı çeşitlerin elde edilmesidir. Bu amaçla seleksiyon ve melezleme gibi
geleneksel ıslah yöntemlerinin kullanımıyla başarıya ulaşmak zaman alıcı ve
oldukça sınırlıdır. Günümüzde birçok alanda kullanılan ve 1970’li yıllarda
başlayan genetik mühendisliğinden dayanıklılık ıslahı çalışmalarında da
yararlanılmaktadır. Fasülye tohumlarında bulunan arcelin geni ve yem börülcesi
tohumlarında bulunan tripsin inhibitör geni kullanılarak bazı zararlılara karşı
dayanıklı transgenik bitkiler elde edilmiştir. Hatta bitkilerle ilişkisi
olmayan farklı bir organizmadan (Bacillus
thuringiensis), genetik mühendisliği
yöntemleri kullanılarak cryIA(b) ve cryIA(c) genleri izole edilip pamuk,
tütün ve domatese aktarılmıştır. Böylece Lepidoptera, Coleoptera ve
Diptera’lara dayanıklı transgenik bitkiler elde edilmiştir. Bu bitkiler
üzerinde yapılan laboratuar ve tarla testlerinden olumlu sonuçlar alınmıştır.
Atıf için künye
Tosun, M., Akgün, İ., & Sağsöz, S. (1998). Böceklere dayanıklılık ıslahında genetik mühendisliğinin kullanımı. ATATÜRK UNIVERSITY JOURNAL OF AGRICULTURAL FACULTY, 29(1), 142–152.
BibTeX
@article{tosun1998-284314,
author = {Tosun, Metin and Akgün, İlknur and Sağsöz, Sevim},
title = {Böceklere dayanıklılık ıslahında genetik mühendisliğinin kullanımı},
journal = {ATATÜRK UNIVERSITY JOURNAL OF AGRICULTURAL FACULTY},
year = {1998},
volume = {29},
number = {1},
pages = {142--152},
issn = {1300-9036},
url = {https://akademik.atauni.edu.tr/yayinlar/284314-boceklere-dayaniklilik-islahinda-genetik-muhendisliginin-kullanimi}
}