Çimlenme ve Çıkış Dönemlerindeki YüksekSıcaklıklara Toleranslı Mercimek Çeşitlerinin Stresİndeksleri ve Rank Analizi ile Seçimi
Özet
Erken gelişme dönemlerindeki yüksek sıcaklıklar mercimeğin fide tesisi ve
tane verimini sınırladığından, yüksek ve istikrarlı verimler için sıcağa toleranslı
genotiplerin seçimi esastır. Bu çalışmada, çimlenme güç indeksi ve çıkış güç indek-
si ölçütleri esas alınarak, 16 mercimek çeşidi yedi farklı stres indeksi [stres hassa-
siyet indeksi (SHİ), stres tolerans indeksi (STİ), nispi sıcaklık indeksi (NSİ), sıcağa
dayanıklılık indeksi (SDİ), geometrik ortalama verimlilik (GOV), tolerans indeksi
(Tİ), yüksek sıcaklık tolerans indeksi (YSTİ)] ve rank analiz yöntemi ile yüksek
sıcaklığa tolerans bakımından değerlendirilmiştir. Stres koşullarında en yüksek
çimlenme güç indeksleri Çağıl, Gümrah, Fırat 87 ve Meyveci 2001; en yüksek çıkış
güç indeksleri ise Gümrah, Emre 20, Meyveci 2001 ve Bozok çeşitlerinde belirlen-
miştir. Çeşitlerin sıcaklık stresine tolerans sıraları stres indekslerine göre farklılık
göstermiştir. Ölçüt değerleri ile olumlu ve önemli ilişkileri nedeniyle, sıcağa tole-
ranslı genotiplerin seçimi için en uygun stres indekslerinin STİ ve GOV olduğu
sonucuna varılmıştır. Stres indekslerinin kombinasyonu (rank analizi), Gümrah ve
Meyveci 2001 çeşitlerinin yüksek sıcaklıklara en toleranslı; Kayı 91, Tigris, Ankara
Yeşili ve Ceren çeşitleri ise en duyarlı olduğunu göstermiştir. Gümrah ve Meyveci
2001 çeşitleri, yüksek sıcaklığa toleransı geliştirmek ve sürdürülebilir üretim için
potansiyel genetik kaynaklar olarak tanımlanmıştır.
Atıf için künye
Öztürk, A., Dumlu, A., & Kartay, H. (2025). Çimlenme ve Çıkış Dönemlerindeki YüksekSıcaklıklara Toleranslı Mercimek Çeşitlerinin Stresİndeksleri ve Rank Analizi ile Seçimi. Ondokuz Mayıs Üniversitesi Anadolu Tarım Bilimleri Dergisi, 40(1), 39–52. https://doi.org/10.7161/omuanajas.1557262
BibTeX
@article{ozturk2025-284064,
author = {Öztürk, Ali and Dumlu, Aleyna and Kartay, Hasan},
title = {Çimlenme ve Çıkış Dönemlerindeki YüksekSıcaklıklara Toleranslı Mercimek Çeşitlerinin Stresİndeksleri ve Rank Analizi ile Seçimi},
journal = {Ondokuz Mayıs Üniversitesi Anadolu Tarım Bilimleri Dergisi},
year = {2025},
volume = {40},
number = {1},
pages = {39--52},
issn = {1308-8750},
doi = {10.7161/omuanajas.1557262},
url = {https://akademik.atauni.edu.tr/yayinlar/284064-cimlenme-ve-cikis-donemlerindeki-yukseksicakliklara-toleransli-mercimek}
}