Tarımda Arıların rolü ve önemi
Özet
Bu güne kadar
tanımı yapılmış 150.000'den fazla canlı türü olan ve içerisinde bal arıları,
yaban arıları, testereli arılar ve karıncalar gibi büyük böcek guruplarını
barındıran Hymenoptera (Zar kanatlılar) takımına mensup bireylerin doğal ekosistem
içerisinde önemli rolleri vardır. Bunlardan ilki ve en önemlisi bitkilerin tozlaşması (polinasyon)’dır. Tozlaşma,
bitkilerde erkek organlar (stamen) tarafından üretilen polenlerin dişi organın
(pistil) tepecik bölümüne yapışması olayıdır. Tozlaşma rüzgâr, su ve hayvanlar
tarafından gerçekleşebilmesine rağmen arılar doğadaki en önemli tozlayıcı canlılar olarak bilinmektedirler. Arılar
çiçeklerdeki nektar ile beslenirken bitkinin tozlaşmasına da yardımcı
olmaktadırlar. Bunun yanında Hymenoptera takımının Apidae familyasına
mensup balarıları (Apis mellifera L.) çiçeklerden
topladıkları nektarları insanlar için çok faydalı olan bala dönüştürürler. Ayrıca
bu takıma mensup bazı bireyler ise tarımda zararlı böcekleri kontrol ederek
biyolojik mücadelede önemli görevler üstlenmektedirler. Hymenoptera
takımına ait bireylerin çoğunluğu tarımsal zararlılar üzerinde parazitoid veya
predatör şeklinde yaşamlarını devam ettirmektedirler. Parazitoid türler yaşamını
tek bir konukçu üzerinde sürdürebilen ve zararlı böceklerin yumurta, larva, pupa
ve ergin dönemleri üzerine veya içerisine yumurtalarını bırakıp konukçusunda
beslenerek gelişen ve konukçusunu öldüren türlerdir. Predatör türler ise
yaşamını birçok konukçu üzerinde devam ettirebilen ve konukçusunu yemek
suretiyle öldüren türlerdir. Hymenoptera takımında Braconidae, Ichneumonidae, Encyrtidae,
Aphelinidae ve Scelionidae gibi familyalar parazitoid iken Vespidae, Sphecidae,
Crabronidae ve Pompilidae gibi familyalara mensup bireyler ise predatördürler. Tarımsal üretimde yukarıda sıralanan önemli rolleri
üstlenen arılar yanlış
tarım uygulamaları gibi bazı nedenlere bağlı olarak doğadaki popülasyonları giderek
azalmakta ve çoğunlukla tarımın yapılmadığı dağlık veya ormanlık alanlarda
bulunmaktadırlar. Dolayısıyla tarımda bu kadar etkin rol üstlenen arıları tarım
alanlarının dışına itmek ileride telafisi zor olacak sorunlara neden olabilir.
Bu nedenle doğadaki arı popülasyonlarının varlığını dikkate alarak tarımsal
faaliyetler yapılmalı ve bu canlıları tarımsal üretime dâhil edilmelidir.
Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları
-
SKA 6: Temiz Su ve Sıhhi Koşullar
-
SKA 15: Karasal Yaşam
Atıf için künye
KAPLAN, E., & Yıldırım, E. (2022). Tarımda Arıların rolü ve önemi. II. Uluslararası Arıcılık Araştırmaları ve Sürdürülebilir Kırsal Kalkınma Kongresi, Bingöl (ss. 54–55).
BibTeX
@inproceedings{kaplan2022-267606,
author = {KAPLAN, EMİN and Yıldırım, Erol},
title = {Tarımda Arıların rolü ve önemi},
booktitle = {II. Uluslararası Arıcılık Araştırmaları ve Sürdürülebilir Kırsal Kalkınma Kongresi},
address = {Bingöl},
year = {2022},
pages = {54--55},
url = {https://akademik.atauni.edu.tr/yayinlar/267606-tarimda-arilarin-rolu-ve-onemi}
}