COMPARISON OF SOIL ORGANIC CARBON STOCKS IN TWO DIFFERENT RANGELAND UNDER SEMI-ARID CLIMATIC CONDITIONS

Dünyadaki toprak karbonunun % 30' unu depolayan mera arazileri; özellikle küresel ısınmanın olumsuz etkilerinin minimize edilmesinde etkili bir azaltım aracıdır. Ülkemizin de yaklaşık %18,7’sini kaplayan meralarda (14,6 milyon ha.) sürdürülebilir yönetim ilkelerine uyulmaması sonucunda bitki örtüsü aşırı tahrip olmuş ve özellikle toprak erozyonuna maruz kalmıştır. Doğal kaynaklarımızın sürdürülebilirliğini tehdit eden başta erozyon olmak üzere arazi bozulumu ve bunun son noktası çölleşmenin önüne geçilmesi son derece önem arz etmektedir. Bu bağlamda meralarda, toprak verimliliğinin önemli bir göstergesi olan toprak organik karbon miktarı önem arz etmektedir. Erzurum ili Aziziye ilçesi Özbek Mahallesi sınırlarında bulunan meralarda yapılan bu çalışmada, farklı durumdaki iki mera arazisinde toprakta (0-30 cm) tutulan karbon miktarlarının karşılaştırılması hedeflenmiştir. Mera kesimlerinin; durumları, toprağı kaplama oranları (TKO) ve rastgele yöntemle örneklenen topraklarda ise hacim ağırlığı, pH, tekstür sınıfı, kireç ve karbon miktarları belirlenmiştir. Her iki mera kesiminde de ortalama pH nötr ve hafif asidik arasındaki değerlerde tespit edilmiştir. Zayıf mera kesiminde tekstür sınıfı Tın, orta mera kesiminde ise Kili-Tın olarak bulunmuştur. Kireç miktarları bakımından her iki mera kesimi az kireçli sınıfta yer almaktadır. TKO ve organik karbon stoklarının orta sınıfta yer alan mera kesiminde zayıf sınıfta yer alan mera kesimine nazaran daha yüksek durumda olduğu belirlenmiştir. Orta durumda yer alan mera kesiminde (58,1 ton/ha) tutulan karbon miktarının zayıf durumdaki mera kesimine göre (26,3 ton/ha) yaklaşık 2,5 kat daha fazla olduğu tespit edilmiştir. Bu farklılığın hatalı arazi yönetim uygulamaları ve erozyonun bir sonucu olduğu düşünülmektedir. Sonuç olarak; erozyonun önlenmesi ve özellikle tutulan karbon miktarlarının arttırılması için düzensiz, ağır ve zamansız otlatmalarla verimsizleşen meraların ıslah edilmesi önem arz etmektedir. Ayrıca mera durumunun tespitine toprak organik karbonunun da bir kalite göstergesi olarak dâhil edilebileceği önerilmektedir.