Effect of Sand-Based Chitin Derivative Chitosan on Wound Healing in Rats

Kitosan, kitinin deasetilasyon yoluyla elde edilen doğal bir polisakkarittir ve doğada bol miktarda bulunan biyolojik maddelerden elde edilir. Kum bazlı kitosan Sahra bölgesinden elde edilen toprak içerisindeki organik kalıntıların “Biyolojik metot” benzeri bir reaksiyona sokulması ile elde edilmektedir. Kitosanın farklı türevlerinin yara üzerindeki olumlu etkileri yapılan önceki çalışmalarda ortaya konmuştur. Bu araştırmada ratlarda deneysel olarak oluşturulan eksizyonel yara modelinin üzerinde kum bazlı kitosanın hem jel hem de sprey formunun yara onarımına katkılarını; klinik ve histopatolojik olarak araştırılması amaçlandı. Çalışmada 48 adet erkek rat rastgele ve eşit (n=12) olacak şekilde 4 gruba (Kontrol, Terramisin Pomad, Kitosan Sprey ve Kitosan Jel) ayrıldı. Hayvanlar genel anesteziye alındıktan sonra aseptik koşullarda punch aleti ile bel omurları hizasında birbirine paralel yaklaşık 1 cm2 çapında 2 adet yara oluşturuldu. Yara oluşturulmasını takiben 3, 7, 14 ve 21. günlerde yara alanı ölçümleri ve histopatolojik analizleri gerçekleştirildi. Yara alanı ölçümleri sonucunda 14. günde Terramisin Pomad (0.20 ± 0.01 cm), Kitosan Sprey (0.13 ± 0.05 cm) ve Kitosan Jel (0.15 ± 0.04 cm) gruplarının Konrol grubuna (0.48 ± 0.06 cm) göre istatistiksel olarak üstünlük sağladığı belirlenirken, 21. gün Kitosan Jel (0.09 ± 0.01 cm) ve Kitosan Sprey (0.08 ± 0.01 cm) gruplarının, Terramisin Pomad (0.14 ± 0.05 cm) grubuna üstünlük sağladığı belirlendi. Histopatolojik incelemelerde ise makroskobik olarak Kitosan gruplarında yangısal reaksiyonun daha az şekillendiği, kollejenizasyon oluşumunun Kontrol grubuna göre daha iyi olduğu belirlendi. Histopatolojik olarak kum bazlı kitosan sprey formunun kontrol grubuna göre, 21. günde yara bölgesinde şiddetli epitel rejenerasyonu, şiddetli seviyede kollejenizasyon oluşumu, çok hafif inflamasyon ve şiddetli keratinizasyon oluşumu gözlendi. Sonuç olarak kum bazlı kitosanın hem jel hem de sprey formunun yara iyileşmesi üzerine etkisi Terramisin Pomad kadar etkili olduğu belirlendi.