OSMANLI HARP TARİHİ KAHRAMANLARINDAN: DAĞISTANLI MUHAMMED FÂZIL PAŞA VE HAKKINDA YAZILMIŞ ARAPÇA İKİ MERSİYE

XIX. ve XX. yüzyıllarda Osmanlı Devleti’nin yaşadığı toprak kayıpları neticesinde İstanbul ve Anadolu hattına temerküz eden göç hareketleri neticesinde oluşan muhacir nüfus, Osmanlı idaresi tarafından askeri ve mülkî sahalarda değerlendirilmiştir. Kafkas direnişinin sembol ismi Şeyh Şâmil’in oğlu Gazi Muhammed öncülüğünde, Muhammed Fazıl Paşa’nın ikinci komutanlığı görevini deruhte ettiği Dağıstan Süvari Bölüğü de bu stratejinin bir parçası olarak teşekkül etmiştir. Bölük uhdesinde, özellikle 93 harbi bağlamındaki muharebelerde birçok askerî başarının elde edilmesine, harp meydanlarındaki serdengeçti hamleleri ve üstün askeri meziyetleriyle katkı sağlayan Muhammed Fazıl Paşa, çeşitli vesilelerle Sultan II. Abdülhamid’in dikkatini çekmeyi başarmış ve kısa süre içinde padişah yaverliğine kadar yükselmiştir. Masal kahramanlarını andıran yiğitliği ve insan aklının sınırlarını zorlayan kuvvetiyle Yıldız Sarayı ve Osmanlı erkân-ı harbi içerisinde kahramanlığın mücessem bir timsali olarak adı dilden dile dolaşan Muhammed Fazıl Paşa, disiplini ve hilâfet makamına olan bağlılığıyla Osmanlı harp tarihi vitrininde kalıcı bir yer edinmeyi başarmıştır. Irak’ta “Süvari Fırka Livası” olarak uzun yıllar görev yapan Fazıl Paşa, bölgedeki Arap ve Kürt aşiretleriyle ilişkilerini güçlendirerek isyanların bastırılmasında aktif ve etkili bir rol oynamıştır. Kadife eldivenin içerisindeki demir bir yumruk misali bölge halkının etnik aidiyetini önemsemeden tek bir bayrak altında yekvücut olmaları hususunda üstün gayretler gösteren Fazıl Paşa, Irak havalisinde de unutulmayacak bir kahraman olarak bölge halkının yadında müstesna bir yer edinmeyi başarmıştır. Türk sebatının İngiliz inadını kırdığı Kûtu’l-Amare zaferinin yol başçılarından Muhammed Fazıl Paşa, 8 Mart 1916’da Ebter Tepesi’nde İngiliz saldırılarını püskürtmeyi başarmış ve vücuduna isabet eden şarapnel parçasıyla şehadete erişmiştir. Bu çalışmada Muhammed Fazıl Paşa’nın hayatına değinilerek şehadeti sonrasında Iraklı şairler Cemîl Sıdkî ez-Zehâvî ve Muhammed Nâcî el-Kıştînî tarafından onun için Arapça olarak yazılan mersiyeler ve Türkçe tercümeleri sunulacaktır.