UKRAYNA VE TÜRK MASALLARINDA SAYI SEMBOLİZMİ

Sayılar, günlük hatta nicel değerlendirmelerin temel elemanı olarak yer alan bir işaretler sistemidir. Halk

hikayeleri çok sayıda sembol içerir. Sembolik sistemler arasında sayı sembolizmi büyük ilgi çekmektedir. Sayı tüm insanlık için evrensel bir kavramdır, ancak farklı kültürlerde farklı anlamlar kazanabilir. Her peri masalı, başka bir dile çevrildiğinde değişmeden kalan bir dizi kültürel kod içerir. Bu kodlar, bir halkın inançlarından, geleneklerinden ve sisteminden türetilmiştir. Sayı sembolizmi de bu kodlardan biridir. Eski zamanlarda sayılar kutsallaştırılmıştır. Kültürlerin farklılığına rağmen, hem Türkiye'de hem de Ukrayna'da eski zamanlarda kullanılan benzer sayılar vardır. Bir sayının kutsallaştırılmasına yol açan olgular da benzerdir. Bu nedenle, aynı nesnenin farklı kültürler tarafından algılanmasındaki benzerlik ve farklılıkları incelemek ilgi çekicidir. Ukrayna ve Türkiye'nin dini ve geleneksel ritüellerinde sayılara karşı özel bir tutum gözlemlenmektedir. Bu makalede, Ukrayna masallarında ve Türk halk masallarında sayıların sembolizmi ele alınmıştır. Çalışmanın amacı, Türk ve Ukrayna kültürlerinde her iki ulusun masallarının analizine dayanarak sayıların sembolizmini betimlemektir. Bu bağlamda, çalışmanın metodolojik temelini analitik yöntem (masal metninin analizi) ve karşılaştırmalı yöntem (Ukrayna ve Türk masallarının karşılaştırılması) oluşturmaktadır.

Literature

Artun, Erman (2005), Türk Halkbilimi, Kitabevi Yayınları, İstanbul.

Durbilmez, Bayram. (2007). Kırım Türk Halk Anlatilarinda Sayi Simgeciliği. Millî Folklor,19 (76). S. 177-190.

Işık, Neşe (2009). Türk Masallarının Sembolik Açıdan Çözümlenmesi. Doktora Tezi. Elazığ: Fırat Üniversitesi

Sosyal Bilimler Enstitüsü. 603 P.

Jung, Carl G. (2002). İnsan ve Sembolleri; Cev. Ali N. Babaoğlu, Okuyan Us Yayınları, İstanbul.

Kizildağ, Hasan (2023). Sembolik Bir Masal Okumasi: Kırk Şehzade ile Yedi Başli Ejderha Çampalak. Kültür

Araştırmaları Dergisi,18: 242-256.

Koca, Selçuk Kürşad. (2012). Türk Kültüründe Sembollerin Dili. Doktora Tezi. Sakarya Üniversitesi. Sosyal

Bilimler Enstitüsü.

Schimmel, Аmnemarie. (1998). Sayilarin Gizemi. Cev. Mustafa Küpüşoğlu, Kabalcı Yayınevi.

Senchylo, Nadiya. (2017). Cultural Patterns of Behavior of Characters in Turkish and Ukrainian Folk Tales. 4 th

International Regional Development Conference, 21-23 september 2017. Malatya. C. I. – p. 1061-1066.

Sençilo, Nadiya. (2018). Manisa-Ukrayna Masallarının Motifler ve Formel Unsurlar Bakımından İncelenmesi.

Uluslararası Turgutlu Sempozyumu Bildirileri. Turgutlu : 2018: Cilt 1, s. 941-946.

Sençilo, Nadiya. Palu ve Ukrayna Halk Masallarının Kahramanları Üzerine bir Karşılaştırma. Fırat Üniversitesi

Harput Uygulama ve Araştırma Merkezi Uluslararası Palu Sempozyumu Bildiriler Kitabı. Elazığ, Cilt 2, s. 275

285

Sençilo, Nadiya; Irmak, Yılmaz. (2019). Ukrayna ve Muş Masallarinin Formel Unsurlar ve Motifleri

Bakimindan Karşilaştirilmasi. Tarih ve Kültür Bağlaminda Muş Uluslararasi Sempozyumu Bildirileri. Ankara.

Erdal Basım Yayın Dağıtım. s. 899-908.

Simsek, Esma. (2002). “Azerbaycan Kültüründe ‘İlahir Çersenbeler’ ve Eski Türk Dini ile Paralellikleri”, Türk

Kültüründe Nevruz. V. Uluslararası Bilgi Söleni Bildirileri (15-16 Mart ), Diyarbakır, Ankara, s. 161-172.

Брандес, В., Заброцький, М., Вознюк, М. (2001). Казка як важливий чинник розвитку людства. Вісник

Житомирського державного університету імені Івана Франка (8). С. 96-100.

Дунаєвська, Л. (1997). Число-символ в українській народній прозі. Література. Фольклор. Проблеми

поетики. №3, Київ. Твімінтер. С. 39-48.

Жовта, Н. (2011). Походження тексту народної казки: проблематика співвідношення лінгвістичних і

пазалінгвістичних аспектів. Мова та історія. Київ. №186. Жовта, Н. (2014). Походження мовних особливостей української чарівної казки. Науковий часопис НПУ

Драгоманова. Серія 8. Філологічні науки (мовознавство), №6. С. 83-93.

Зінчук, М. Українські народні казки. http://proridne.org/Українські%20народні%20казки/ (23.09.2024).

Ковалів, Ю. І. (2007). Літературознавча енциклопедія. Київ. Академія.

Сенчило, Н. (2018). Порівняльний аналіз поетики та мотивів в українських та турецьких народних казках.

Гуманітарна освіта в технічних вищих навчальних закладах. Київ. №37. С. 133-139.

Щербак, С.; Віхрова, О. (2011). Своєрідність числової символіки в українських народних казках.

Педагогіка вищої та середньої школи. Кривий ріг. №33. С. 392-396.

Ятченко, B/ (2002). Метафізичні виміри процесу переходу від міфу до казки. Українське релігієзнавство.

№22. С. 23-30.