MULTİPL SKLEROZ HASTALARINDA MELATONİN DÜZEYİ VE OKSİDATİF STRES İLE YORGUNLUK VE UYKU BOZUKLUKLARI ARASINDAKİ İLİŞKİ

Amaç:

Multipl skleroz (MS) merkezi sinir sisteminin demiyelinizan ve dejeneratif değişikliklerle karakterize

kronik inflamatuar otoimmün bir hastalığıdır. Oksidatif stresin MSin patojenik özelliklerinde önemli rol oynadığı

gösterilmiştir. Melatonin antioksidan özelliği olan önemli bir uyku modülatörüdür. MS hastalarında kronik

yorgunluk sendromu ve uyku bozuklukları sıklıkla gözlenir. Çalışmamızda MS hastalarında melatonin düzeyi ve

oksidatif stresin, uyku bozuklukları ve yorgunluk arasındaki ilişkisini araştırmayı amaçladık.

Gereç ve Yöntem:

Çalışmamız 50 MS hastası ve 30 sağlıklı kontrol grubu olmak üzere 80 kişide yapıldı. Her iki grupta serum

melatonin ve oksidatif stres parametrelerinden Glutatyon peroksidaz (GPx), Superoksit dismutaz (SOD) ve

Malondialdehit (MDA) düzeyleri ölçüldü. Yüzyüze görüşmede her iki grupta demografik özellikler ve MS

hastalarının klinik özellikleri belirlendi. MS hastalık şiddeti için Genişletilmiş Özürlülük Durumu Ölçeği (EDSS) ve her

iki gruba Bitkinlik Şiddeti Ölçeği, Pittsburgh Uyku Kalite İndeksi, Epworth Uykululuk ölçeği, Uykusuzluk Şiddeti

İndeksi, huzursuz bacak sendromu için IRLSGG (The İnternational Restless Legs syndrome Study Group) tarafından

belirlenen Temel Tanı Kriterleri, Destekleyici Kriterler ve İlişkili Özelliklere Göre Hazırlanan Anket Formu, IRLSSG

tarafından belirlenen Şiddet Skalası ve Beck Depresyon Ölçeği değerlendirildi.

Bulgular:

Çalışmamızda MS hastalarının % 76’sı kadın , %24’ü erkekti ve %88’i RRMS, %10’u SPMS ve %2’si PPMS tip idi. MS

hastalık süresi ortalama 4,5 yıl, EDSS skorları ortalama 2 olarak saptandı. MS hastalarında sağlıklı kontrollere göre

melatonin seviyesi düşük , SOD seviyesi anlamlı yüksek saptanırken, GPx ve MDA seviyelerinde anlamlı farklılık

saptanmadı. MS hastalarında melatonin seviyesi ile bitkinlik şiddeti arasında ilişki saptanmazken, yaş ve EDSS

seviyeleri ile arasında negatif korelasyon vardı. MS hastalarında sağlıklı kontrol grubuna kıyasla PUKİ skoru ve uyku

bozukluğu olanların oranı, bitkinlik ve bitkinlik şiddeti skoru, Beck depresyon skoru anlamlı yüksekti. Bitkinliği olan

MS hastalarında olmayanlara göre EDSS, PUKİ, Epworth uykululuk, uykusuzluk skorları daha yüksekti. MS

hastalarında uyku bozukluğu olanlarda olmayanlara kıyasla melatonin seviyesi ve MDA seviyesi düşük; bitkinlik varlığı

ve şiddeti , Beck depresyon skoru anlamlı olarak yüksek saptandı. MDA seviyesi ile PUKİ, uyku latansı, uykusuzluk

şiddeti indeksi ve bitkinlik skalası seviyeleri arasında negatif korelasyon saptandı. GPx seviyesi ile yaş, MS süresi ve

EDSS seviyeleri arasında pozitif korelasyon saptandı.

Sonuç:

Sonuç olarak; MS hastalarında uyku bozukluğu ve bitkinlik sık görülmekte olup klinik değerlendirmelerde ön planda

tutulmalıdır. MS hastalarında uyku bozuklukları çok yaygındır ve sonuçlarımız, MS hastalarında melatonin düzeyinin

kontrol grubuna göre daha düşük olduğunu, uyku güçlüğü çeken MS hastalarında ise uyku güçlüğü yaşamayanlara

göre daha düşük olduğunu göstermiştir. Uyku bozukluğu tespit edilen MS hastalarında melatonin takviyesi ile uyku

kalitesi artırılarak bitkinlik varlığı ve şiddeti azaltılabilir. Bu ilişkinin daha net ortaya koyulabilmesi için daha büyük

örneklemli prospektif çalışmalara ihtiyaç vardır