Yetişkin Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğunda Uyku Kalitesinin Dürtüsellik, Saldırganlık Düzeyleri ve Yaşam Kalitesi ile İlişkisi
Özet
Amaç: Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğunda (DEHB) uyku sorunları sıklıkla bildirilmektedir. Çalışmamızda yetişkin DEHB’de uyku kalitesi, dürtüsellik, saldırganlık düzeyleri ve yaşam kalitesini değerlendirmek, uyku kalitesinin dürtüsellik, saldırganlık düzeyleri ve yaşam kalitesi üzerine etkilerini araştırmayı amaçladık. Gereç ve Yöntem: Çalışmamıza psikiyatri polikliniğine başvuran DEHB tanısı almış 50 hasta, 50 sağlıklı kontrol dahil edildi. Katılımcılarla ardışık iki görüşme yapıldı. İlk görüşmede katılımcılara Yetişkinlerde DEHB İçin Tanısal Görüşme 2.0 ve Yapılandırılmış Klinik Görüşme-1 uygulandı. Katılımcıların sosyo- demografik verileri alındı. İkinci görüşmede katılımcılar tarafından Pittsburgh Uyku Kalitesi İndeksi, Barrat Dürtüsellik Ölçeği-11, Buss Perry Saldırganlık Ölçeği ve Dünya Sağlık Örgütü Yaşam Kalitesi Ölçeği Kısa Formu Türkçe Versiyonu dolduruldu. Bulgular: Hastalarda uyku sorunları sıklığı %84 olup kontrol grubuna göre yüksekti (p<0,005). Hastalarda uyku ve yaşam kalitesi kontrollerden kötüydü (p<0,05). Hastaların dürtüsellik ve saldırganlık düzeyleri kontrol grubundan daha yüksekti (p<0,05). Metilfenidat kullanan hastaların uyku kalitesi daha iyi, gündüz uykululuğu daha azdı (p<0,05). Tedavi almayan hastaların dürtüsellik ve saldırganlık düzeyleri yüksekti (p<0,05). Hastalarda uyku kalitesindeki bozulma; yüksek dürtüsellik düzeyleri ve yaşam kalitesinde bozulma ile ilişkiliydi (p<0,05). Hastalarda dürtüsellik düzeylerindeki artışın ve yaşam kalitesindeki bozulmanın; uyku kalitesindeki bozulma için yordayıcı olduğunu tespit ettik. Sonuç: Hastaların daha kötü uyku kalitesi, artmış dürtüsellik ve saldırganlık düzeyleri ve bozulmuş yaşam kalitelerine sahip olduklarını söyleyebiliriz. Ayrıca hastalarda dürtüsellik şiddetindeki artışın ve yaşam kalitesindeki bozulmanın uyku kalitesindeki bozulma için yordayıcı olduğunu saptadık. Metilfenidatın iyileştirici etkilerinin uyku kalitesi, dürtüsellik ve saldırganlık düzeylerini de kapsadığını söyleyebiliriz. Bu anlamda dikkat eksikliği, hiperaktivite ve dürtüsellik gibi; uyku sorunlarının da nörogelişimsel olarak DEHB kliniğinde yer aldığı düşünülebilir.
Anahtar kelimeler
Atıf için künye
Gürbüzer, N., & Ceyhun, H. A. (2023). Yetişkin Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğunda Uyku Kalitesinin Dürtüsellik, Saldırganlık Düzeyleri ve Yaşam Kalitesi ile İlişkisi. Türk Uyku Tıbbı Dergisi, 10(2), 144–151. https://doi.org/10.4274/jtsm.galenos.2022.68553
BibTeX
@article{gurbuzer2023-236555,
author = {Gürbüzer, Nilifer and Ceyhun, Hacer Akgül},
title = {Yetişkin Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğunda Uyku Kalitesinin Dürtüsellik, Saldırganlık Düzeyleri ve Yaşam Kalitesi ile İlişkisi},
journal = {Türk Uyku Tıbbı Dergisi},
year = {2023},
volume = {10},
number = {2},
pages = {144--151},
issn = {2148-1504},
doi = {10.4274/jtsm.galenos.2022.68553},
url = {https://akademik.atauni.edu.tr/yayinlar/236555-yetiskin-dikkat-eksikligi-hiperaktivite-bozuklugunda-uyku-kalitesinin}
}