Post-COVID-19 Dönemde Anti-Fibrotik Tedavi Ne Zaman Ve Ne Kadar Önemli?

GİRİŞ VE AMAÇ: 2019'un sonunda, oldukça bulaşıcı bir enfeksiyon dünyada hızla yayılmaya

başlamıştır. Kısa süre sonra hastalığa SARS-CoV-2 olarak adlandırılan yeni bir koronavirüsün neden

olduğu keşfedildi ve bu nedenle hastalık COVID-19 (COVID) olarak kısaltıldı. Çalışmamızda kronik

COVID-19 olarak tanımlanan 12 haftayı geçmesine rağmen solunumsal semptomları devam eden ve

toraks bilgisayarlı tomografisinde fibrozise gidiş gözlenen hastalarda pirfenidon tedavisinin solunum

fonksiyon testi (SFT), 6 dakika yürüme testi (6DYT) ve klinik, radyolojik düzelmede etkinliğini

gözlemlemeyi amaçladık.

YÖNTEM: Araştırmamız Atatürk üniversitesi tıp fakültesi hastanesi Göğüs Hastalıkları Post-Covid

polikliniğinde yapılmış bir prospektif çalışmadır. Bu araştırmada Atatürk Üniversitesi Tıp Fakültesi

Hastanesi Post-Covid Polikliniğine Mayıs 2021 ve Ağustos 2021 tarihleri arasında başvuran COVID-19

pnömoni tanısı almış ve tanının üzerinden en az 12 hafta geçmesine rağmen öksürük, nefes darlığı,

efor dispnesi ve saturasyon düşüklüğü devam eden 15 hasta dahil edildi. Araştırma ile bu hastaların 3

ay süreyle klinik laboratuvar ve radyolojik takiplerinin yapılması ve sonuçlarının değerlendirilmesi

amaçlandı.

BULGULAR: FVC, FVC%, FEV1, FEV1%, DLCO%, DLCO/VA%, 6DYT, oda havasında saturasyon

düzeylerinin tümünün 12. Haftada hastalarda istatistiksel olarak anlamlı düzeyde yükseldiği

gözlenmişken, oda havasında nabız düzeyinde de istatistiksel olarak anlamlı düzeyde düşüş olduğu

tespit edildi (p= 0.01, 0.01, 0.01, 0.01, 0.004, 0.001, 0.002, 0.001, 0.002 sırası ile). Hastaların tedavi

öncesi radiolojik skorları 14.1 ± 2.8 idi. Tedavinin 12. Haftasında bakılan radyolojik skorları ise 9 ± 4.6

idi. Hastaların tedavinin başlangıcında ve 12. Haftasında bakılan radyolojik skorları arasında istatistiksel

olarak anlamlı düzeyde fark olduğu gözlendi (p=0.001). Hastaların tedavinin başlangıcında bakılan

radyolojik skorlarına göre SFT parametreleri, 6DYT, oda havasında saturasyon ve oda havasında nabız

düzeyleri arasında yapılan lojistik regresyon analizleri ise Tablo 2’de gösterilmiştir. Buna göre

başlangıçta daha düşük radyolojik skor gözlenen hastaların tedavinin 12. Haftasındaki DLCO ve oda

havasındaki saturasyon düzeylerinin istatistiksel olarak anlamlı düzeyde yüksek olduğu gözlendi

(p=0.04, 0.03). Hastaların COVID-19 pnömonisi tanısı almasından bizim tedavimizin başlandığı süreye

kadar geçen zaman 4.3 ± 1.2 ay idi. Süre ile SFT, 6DYT ve radyolojik skor değişimi arasında yapılan

korelasyon analizinde DLCO, 6DYT ve radyolojik skordaki değişim arasında istatistiksel olarak anlamlı

düzeyde gözlenen negative yönlü korelasyon olduğu gözlendi (r=-0.649, p=0.01, r=-0.75, p=0.01, r=-

0.846, p=0.01).

TARTIŞMA VE SONUÇ: Sonuç olarak kronik COVID-19 semptomları devam den hastaların hem

solunum fonksiyon testi düzeylerinin hem de radyolojik değerlendirmelerinin en kısa sürede yapılması

gerekmektedir. Erken dönemde özellikle prefibrotik dönemde radyolojik bulgular tespit edilen hastalarda

başlanacak anti-fibrotik tedavi hastaların hem radyolojik düzelmesini artırmakta hem de SFT

parametrelerinde daha olumlu düzelme ile karşımıza çıkmaktadır.

Anahtar Kelimeler: POST-COVID-19, antifibrotik tedavi, radyolojik görüntüleme