Akut periferik arteryel emboli vakalarinda girişim zamanlamasinin müdahale sonuçlari üzerine etkisi. Atatürk Üniversitesi Tıp Fakültesi Cerrahi Tıp Bilimleri Dergisi. 2023; 2(1): 5-12.

Özet

Amaç: Akut periferik arteriyel emboli, anevrizma rüptürü ve arteriyel yaralanmalardan sonra damar cerrahisinin üçüncü

sıklıkta görülen acil durumudur. Bu çalışmanın amacı akut periferik arteriyel emboli vakalarında şikayetlerin başlaması ile

cerrahi yapılması arasında geçen sürenin sonuçlara ve mortalite üzerine olan etkilerini değerlendirmektir. Materyal ve

Metod: Mayıs 1993 ile Şubat 2012 tarihleri arasında Atatürk Üniversitesi Tıp Fakültesi Kalp ve Damar Cerrahisi Anabilim

Dalı’ na müracaat eden ve akut periferik arteriyel emboli tanısı konan 726 hastaya uygulanan 870 cerrahi müdahalenin erken

dönem sonuçları retrospektif olarak değerlendirildi. Hastaların ortalama yaşı 65,2 ± 13,9 idi. 419 hasta (%58) erkek, 307

hasta (%42) kadın idi. Şikayetlerinin başlaması ile hastaneye başvuru zamanı arasında geçen süre ortalama 23,8 ± 6 saat idi.

Hastalar başvuru zamanına göre 24 saatden önce ve sonra olmak üzere 2 gruba ayrıldı. Bulgular: 595 hastada (%81) başvuru

zamanı 24 saatden önce, 131 hastada (%19) 24 saatden sonra idi (p< 0.001). Geç başvuran hasta grubunda, başvuru anında

ekstremitede motor fonksiyon kaybı %86, erken başvuran hasta grubunda %51 oranında tespit edildi (p<0.001). 24 saat

içinde başvuran hasta grubunda%89, 24 saatden sonra başvuran hasta grubunda %60 oranında başarılı revaskülarizasyon

sağlandı (p< 0.001). 24 saat içinde başvuran hasta grubunda amputasyon oranı %1, mortalite oranı %5 iken 24 saatden sonra

başvuran hasta grubunda bu oranlar sırasıyla %27, %28 bulundu ve anlamlı fark tespit edildi (p< 0.001). Geç başvuran

hastaların %64 ‘ne, erken başvuran hastaların %10’ nuna re-embolektomi gerekti (p< 0.001). Erken başvuran hastaların %5’

ne, geç başvuran hastaların %42’sine fasiyotomi yapıldı (p< 0.001). İki grup arasında, ek işlem ihtiyacı %6 ya %36 oranıyla

24 saatden sonar başvuran hasta grubunda anlamlı yüksek bulundu (p< 0.001). Sonuç: Akut periferik arteriyel embolide

iskemi süresi, cerrahi sonuçları etkileyen önemli bir faktördür. Yüksek mortalite ve morbiditeyi önlemek için erken tanı ve

tedavi gerektiren ciddi bir klinik tablodur.

Anahtar kelimeler: Emboli, iskemi süresi, başvuru zamanı, amputasyon, mortalite.