YAKIN VE UZAK ALAN KAYNAKLI DEPREMLERİN DOLGU DUVARLI BETONARME BİNALARDA ETKİSİ

Yakın ve uzak alan kaynaklı depremler etkisinde dolgu duvarlı betonarme binaların davranışı günümüzün gelişmiş hesaplama mekaniği imkânları içinde çalışılacak önemli bir konu olarak değerlendirilmiş ve bu çalışmada sunulmuştur. Kocaeli İzmit 40.72 Enlem ve 39.91 Boylam konumunda olan betonarme tipik bir bina çalışma yapısı olarak seçilmiştir. Duvarsız ve duvarlı nümerik modeller seçilen ve TBDY-2018’e uygun ölçeklenen depremler etkisinde mukayeseli olarak zaman tanım alanında incelenmiştir. Dolgu duvarların betonarme binada bölme eleman olarak kullanılması binanın sönüm oranını, binanın modal kapasitesini, binanın taban kesme kuvvetini artırdığı izlenmiştir. Bunun yanısıra, dolgu duvarların betonarme binaya simetrik olarak yerleştirilmesi durumunda bina katlarında göreli kat ötelemelerini, bina taşıyıcı sisteminde kolonlarda deprem kaynaklı kesme kuvvetlerini ve binanın tepe yerdeğiştirmelerini azalttığı izlenmiştir. Uzak alan depremlerin binanın dinamik davranışını etkilediği ve tepkilerin farkedilir seviyelere düştüğü gözlenmiştir. Ayrıca uzak alan kaynaklı depremlerin yönelim etkisinden dolayı binada daha fark edilir yerdeğiştirmeleri oluşturabileceği gözlemlenmiştir. Yakın alan kaynaklı depremlerin bina kolonlarında kesme kuvvetlerini ve tepe yerdeğiştirmelerini artırdığı gözlenmiştir. Bölme olarak kullanılan dolgu duvarlarının etkisi yakın ve uzak alan kaynaklı depremlerde sönümleyici özellikleriyle tartışılmıştır. Dolgu duvarların uzak alan kaynaklı deprem genliklerini yakın alan kaynaklı deprem genliklerine göre daha güç sönümlediği gözlenmiştir. Dolgu duvarlarının betonarme binalarda tüm katlara simetrik yerleştirilmesi diğer yapısal düzensizlikleri önemli ölçüde önlemektedir. Bunların yanısıra dolgu duvarlar betonarme binada bölme eleman olarak kullanılması, betonarme binanın doğal hakim titreşim periyodunu azaldığı, binanın rijitliğinin ve depremin binada oluşturduğu taban kesme kuvvetinin arttığı izlenmiştir. Deprem esnasında, dolgu duvarların ilk çatlayan eleman olduğu gözlemlenmiş ve dolgu duvarlar çatlakları arasında oluşan sürtünmeden dolayı deprem enerjilerinin önemli ölçüde sönümlendiği izlenmiştir. Bunlara ek olarak, dolgu duvarlar betonarme bina taşıyıcı kolonlarının göçmeden plastik deformasyon yapabilme yeteneğine de katkıda bulunduğu izlenmiştir.