Karmaşık Jeolojik Ortamlardaki Hidrokarbon Kapanlarının Akustik Sonlu Farklar Yöntemi ile Modellenmesi: Antiklinal Örneği

Hidrokarbon kapanı, hidrokarbonun (petrol ve gaz) içine hapsolduğu kaya olarak tanımlanır ve yapısal, stratigrafik veya ikisinin bileşimi şeklinde oluşan gözenekli ve geçirgen özellikli olup, çoğunlukla karmaşık jeolojiye (fay, antiklinal, senklinal ve bunların bileşimi) sahiptirler. Bu çalışmada, bu tür karmaşık jeolojik ortamlarda oluşan hidrokarbon kapanlarının sismik tepkilerinin modellenmesi ve model verilerin işlenme sürecine bağlı olarak bir veri işlem stratejisi geliştirilmesi amaçlanmıştır. Sismik veri işlem ve modelleme sismik kesitlerin nitelikli yorumlanması ve gerçek jeolojik ortamlarla korelasyonun sağlanması için son derece gerekli ve yararlıdır. Alışagelmiş olarak sismik modelleme çalışmaları çoğunlukla sahadan toplanan atış verilerine bir dizi veri işlem uygulandıktan sonra elde edilen sıfır ofset kesitleri (yığma ve göç kesitleri) için gerçekleştirilmektedir ve dolayısıyla karmaşık jeolojik ortamlardan yansımaların karmaşık davranışlarının yorumlaması oldukça zahmetli ve yanıltıcı olabilmektedir. Bu nedenle, sıfır ofset verilerin modellenmesi yerine, atış verilerinin modellenmesi ve veri işlem ile sıfır ofset kesitlerinin yeniden hesaplanması, gerçek verilerin analizinde güvenli bir strateji sağlayacaktır. Çalışmada sismik atış verilerinin modellemesi, akustik dalga denkleminin sayısal çözümüne dayalı sonlu farklar yöntemi (SFY) ile gerçekleştirilmiştir. Jeolojik modelin kolay tanımlanması, akustik dalga denkleminin tam çözümünü sağlaması ve kullanıcı kolaylığı açısından son derece etkin bir yöntem olan SFY'de sismik dalga alanı, oluşturulan bir grid ağı üzerindeki her bir grid noktasında sonlu farklar yöntemi ile dalga denkleminin yaklaşık türevleri ile iteratif olarak hesaplanır. Sentetiklerin hesaplanmasında CREWES tarafından geliştirilen SFY kodları amaca göre düzenlenerek kullanılmıştır. Yöntemde, sadece düşey tabakalanma modelleri değil, yanal hız değişim modelleri de oluşturulabilmektedir. Bu kapsamda önemli kapan modeli olan antiklinal tipi model için örnek atış kayıtları hesaplanmış ve veri işlemi gerçekleştirilmiştir. Hidrokarbon kapanları, içerilen akışkan türü göz önüne alınarak örtü kayaçlarına göre azalan sismik hız tanımlaması ile gerçekleştirilmiştir. Sonuç olarak, yığma kesitlerinin modellenmesi yerine, atış kayıtlarının modellenmesi ve veri işlemi ile yer modelinin yeniden elde edilmesinin öneminin, karmaşık jeolojik ortamlarda toplanan gerçek arazi verilerinin nitelikli yorumlanmasına ve yansıma seviyelerinin jeolojik korelasyonuna önemli katkılar sağlayacağı gösterilmiştir.

Anahtar Kelimeler: Hidrokarbon Kapanı, Antiklinal, Sonlu Fark Yöntemi, Sentetik Kesit ve Atış

Kaydı