Sonlu Farklar Yöntemi İle Basalt Altı Hidrokarbon Taşıyan Yapıların Modellemesi ve Görüntülenmesi: Sentetik Çalışma

Sismik yansıma yöntemi ile, heterojen ve kıvrımlanmış kalın bazalt tabakalarının altında ve arasında kalan hidrokarbon içeren yapıların görüntülemesi tüm dünyada olduğu gibi Türkiye'de de önemli ve zor bir problemdir. Bazalt tabakaları, yüzey kaynağından yayılan sismik dalgaların saçılmasına, zayıf penetrasyonuna, soğurulmasına ve mod dönüşümlerine neden olduğu için sismik verinin sinyal/gürültü (S/G) oranını azaltır. Dolayısıyla hidrokarbon toplanması açısından umutlu olan çok ince tortul (kumtaşı, kireçtaşı) kayaçların görüntülenmesini zorlaştırır. Bu nedenle, geleneksel sismik veri toplama, işleme ve modelleme teknikleri ile, genellikle bazalt altındaki hidrokarbon içeren yapıların sismik kesitlerde yorumlanması ve tespit edilmesi oldukça zordur. Bazalt altı yapıların görüntülemesindeki zorlukları aşmanın bir yolu, bu tür ortamlar için oluşturulan jeolojik modellerin sismik atış verilerini modellemek ve görüntülemektir (göç kesitlerini oluşturmak). Bu çalışmada, örnek bir bazalt altı hidrokarbon içeren karmaşık jeolojik ortamın atış kayıtlarının modellemesi, veri işlemi ve görüntülenmesi gerçekleştirilmiştir. Atış kayıtlarının modellemesi için tam dalga alanının çözümünü sağlayan akustik sonlu farklar yöntemi (ASFY) ve model verilerin işlenmesinde ProMAX yazılımı kullanılmıştır. Bu kapsamda, düşük ve yüksek frekanslı kaynak dalgacığının kullanımının bazalt altı yapıların görüntülenmesindeki olumlu ve olumsuz etkilerin neler olduğu öğrenilmeye çalışılmış ve tartışılmıştır. Özellikle, temel yapı üzerindeki iki kalın yüksek hızlı bazalt tabaka serisi arasına sıkıştırılmış ve altında gizlenmiş ince, düşük hızlı hidrokarbon içeren çökel yapıların doğru olarak görüntülenmesinde kaynak dalgacığı frekansının önemli olduğu gözlenmiştir. Sonuç olarak, modelleme ve görüntüleme çalışmalarının karmaşık jeolojik ortamlardaki bazalt altında yer alan hidrokarbon kapan araştırmalarında toplanan gerçek arazi verilerinin nitelikli yorumlanmasına ve yansıma seviyelerinin jeolojik korelasyonuna önemli katkılar sağlayacağı değerlendirilmiştir.

ANAHTAR KELİMELER: Hidrokarbon Kapan, Bazalt, Sonlu Fark Yöntemi, Sentetik Kesit.